Vrouwen in duistere tijden. Tien denkers van blijvende betekenis van filosoof Alicja Gescinska wint de Socratesbeker voor het meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende Nederlandstalige filosofieboek voor een breed publiek van 2025. De prijs werd woensdagavond 8 april 2026 uitgereikt in debatcentrum Spui25 in Amsterdam.
Krachtige voorbeelden
Hoe bied je weerstand tegen het kwaad in tijden van oorlog en onderdrukking? In haar boek gaat Gescinska te rade bij tien vrouwelijke denkers uit de twintigste eeuw die allemaal op hun eigen manier streden tegen geweld en verontmenselijking. Zo zat Barbara Skarga tien jaar vast in de goelagkampen, vocht de pacifistische Simone Weil mee in de Spaanse Burgeroorlog en werd Rosa Luxemburg zelfs vermoord om haar revolutionaire ideeën. Deze vrouwen zijn voorbeeldfiguren voor ons, schrijft Gescinska, om zelf ook moedige, vrije en betrokken mensen te worden.
Gescinska combineert in haar boek ‘een vlammende actualiteit’ met een ‘doordachte filosofische missie’, schrijft de jury van de Socratesbeker in haar rapport. Daarnaast is de jury onder in de indruk van de stijl en toon van het boek, dat je niet alleen iets nieuws leert, maar ‘ook iets laat voelen: de moed om in duistere tijden een lichtje te zijn’. ‘Zonder belerend te zijn bieden haar portretten krachtige voorbeelden voor het eigen leven, hoe je je kunt verzetten tegen kwaad en verontmenselijking, en de vrijheid vorm kunt geven.’ Op deze manier ‘toont Gescinska op meeslepende wijze hoe leven en denken met elkaar verwikkeld zijn, hoe filosofie ook geleefd moet worden,’ concludeert de jury.
Vrijheid en menselijkheid
De uitreiking van de Socratesbeker liep dit jaar wat anders dan anders: een paar uur voor de uitreiking was al uitgelekt dat Gescinska de beker zou winnen. Desondanks waren naast Gescinska ook de genomineerden Victor Gijsbers (Oneindigheid), Kristien Hens (Denken met microben) en Roel Meijvis (Waar verzet begint) in Spui25 aanwezig om geïnterviewd te worden door voormalig Denker der Nederlanden Marjan Slob. Genomineerde René ten Bos (Het laatste woord) kon helaas niet bij de uitreiking aanwezig zijn. Juryvoorzitter Paul van Tongeren mocht de beker na een slottoespraak uitreiken aan Gescinska.
Alicja Gescinska (1981) is schrijver en filosoof. Ze werd geboren in Warschau en vluchtte op haar zevende met haar ouders vanuit communistisch Polen naar België. In haar oeuvre staan vrijheid en menselijkheid centraal. Ze schreef onder andere de boeken De verovering van de vrijheid (2011), Thuis in muziek. Een oefening in menselijkheid (2018) en Humanitas. Een vergeten ideaal (2023). Ook publiceerde ze literair werk, waaronder een dichtbundel, een theatermonoloog en meerdere romans, waarvan Een soort van liefde de Vlaamse Debuutprijs 2017 won.
Even tussendoor …
Meer lezen over de beste filosofieboeken? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief:
Jury
De jury van de Socratesbeker bestaat dit jaar uit Paul van Tongeren (emeritus hoogleraar filosofie aan de Radboud Universiteit, voormalig Denker des Vaderlands en voorzitter van de jury), Thomas Heij (filosoof, vertaler en adjunct-hoofdredacteur van de Nederlandse Boekengids), Khadija al Mourabit (filosoof, docent, trainer en jurylid Hypatia-prijs), Sarah Vankersschaever (journalist, redacteur De Standaard), en Thomas Velvis (redacteur bij Filosofie Magazine).
Vrouwen in duistere tijden. Tien denkers van blijvende betekenis
Alicja Gescinska
De Bezige Bij
368 blz.
€ 29,99
