Buen vivir

Buen vivir is een Latijns-Amerikaanse levensfilosofie waarin harmonie tussen mens en natuur centraal staat. De term komt uit het Spaans en betekent ‘goed leven’. De filosofie staat ook bekend als sumak kawsay (Quechua), suma qamaña (Aymara), tekó porã (Guaraní) en vivir bien.

De filosofie is gebaseerd op inheemse tradities uit het Andes-gebergte. Daarin leven mensen niet alleen als losse individuen, maar maken zij deel uit van een groter geheel van mens, dier, aarde en kosmos. Buen vivir legt de nadruk op verbondenheid in plaats van individuele autonomie. Het goede leven is niet iets wat je in je eentje kunt bereiken, maar breng je gezamenlijk tot stand. Thema’s als voedsel, biodiversiteit, milieurecht en economische solidariteit staan daarbij centraal.

In moderne westerse samenlevingen wordt de natuur vaak beschouwd als een bron van grondstoffen die gebruikt kunnen worden voor menselijke doeleinden. Buen vivir verwerpt dat beeld en stelt dat de natuur een levend geheel is waar mensen ook deel van uitmaken. We hebben geen recht op bezit van de natuur, maar we moeten voor haar zorgen, en haar doorgeven aan een volgende generatie.

Buen vivir werd in 2008 in de Ecuadoriaanse grondwet opgenomen door een commissie onder leiding van econoom en politicus Alberto Acosta. Buen vivir vormt daarin de basis voor het recht op onderwijs, gezondheid, huisvesting en een gezonde leefomgeving. In een van de artikelen worden zelfs grondrechten toegekend aan de natuur. Zo wordt de natuur niet langer gezien als iets dat mensen kunnen bezitten, maar als iets dat juridische bescherming verdient.

Mede op basis van zijn ervaringen in de grondwetscommissie schreef Acosta het boek Buen vivir (2013). Daarin pleit hij voor een bescheiden bestaan waarin we niet meer nemen en gebruiken dan nodig is. Volgens Acosta hoeft vooruitgang niet altijd te bestaan uit groei, productie en consumptie, maar moet die altijd in overeenstemming zijn met de natuur.