7 tips om lui te worden van dichter en filosoof Henk van der Waal

We streven ernaar continu zo productief mogelijk zijn. Toch is dichter en filosoof Henk van der Waal liever lui dan moe. Al ons moeten en willen leidt namelijk tot overconsumptie, klimaatverandering en stress, vindt hij. ‘Om dat systeem te doorbreken is het belangrijk om luiheid juist te waarderen.’ Hij geeft zeven tips om actief lui te zijn.

‘In onze samenleving worden ijver en vlijt enorm gewaardeerd. Het kapitalisme is eigenlijk één grote strijd tegen luiheid en lanterfanten: hoe harder je werkt, hoe beter je bent. Maar dat kapitalisme veroorzaakt ook natuurvervuiling en burn-outs. Het is belangrijk om in te zien dat die prestatiedrang ons – zowel maatschappelijk als persoonlijk – meer kwaad dan goed doet.’

‘Er zijn zoveel mogelijkheden die je als mens kunt realiseren, en met iedere mogelijkheid die je verwerkelijkt, ontstaan er weer nieuwe opties. We vergeten dat het ook een mogelijkheid is om nee te zeggen. Het is verstandig om je af en toe aan de verwachtingen te onttrekken. Dan stap je uit de werkmodus en is er ruimte voor rust en ontspanning.’

‘We denken dat werk vrijheid oplevert, omdat we er geld mee verdienen. Maar dit is slechts vrijheid om te consumeren en met het geld leuke dingen te doen. Natuurlijk kunnen we niet zomaar stoppen met werken. Maar nu verruilen we de vrijheid om ons eigen leven in te richten voor consumptiegedrag. Dat is een hoge prijs.’

‘Onze wil is een innerlijke onruststoker die ons de hele tijd aan het werk zet. Ons gevoel is dienstbaar aan die wil: we verlangen iets, stellen een doel en zetten ons gevoel aan de kant om dat doel te bereiken. Dat zorgt voor stress. Minder willen geeft ruimte om dat innerlijke conflict op te lossen en te ontdekken wat we echt voelen.’

‘Als je net wakker wordt, raak je in een toestand tussen waken en slapen. Probeer die sluimertoestand eens vast te houden. Er kunnen dan gedachten en gevoelens opkomen waar je niets mee moet. Je hoeft geen doel te bereiken of iets te analyseren; gedachten zijn simpelweg aanwezig. In die sluimermeditatie zijn denken en voelen doelen op zich.’

‘Vrijwel alles is door de economie overgenomen. Zelfs ons huis is een investeringsobject: we durven het niet te personaliseren of te verbouwen als daarmee de marktwaarde omlaaggaat. Maar we hebben juist plekken nodig die buiten de economie vallen, zoals de natuur, die je gratis en voor niets kunt ervaren. Creëer in je huis plekken waar je onbedreigd jezelf kunt zijn, zonder overwoekerd te worden door de economie.’

‘Een laatbloeier is iemand die zichzelf en alles om zich heen gewoon laat zijn, die alles laat bloeien. Je komt zo dichter bij jezelf, maar ook bij anderen. Want als je iedereen als concurrent ziet, sluit je je van anderen af. Als laatbloeier laat je de ander toe en vervang je concurrentie door compassie.’

Henk van der Waal (1960) is schrijver, dichter en filosoof. In zijn boek Lui worden laat hij een raadselachtige filosoof een betoog tegen prestatie- en consumptiedrang opvoeren. Luiheid is volgens Van der Waal geen teken van depressiviteit, zoals soms wordt gedacht, maar juist een tegengif hiervoor. Maar Van der Waals luiheid betekent niet dat we onderuitgezakt en onverschillig voor ons uit moeten staren. ‘De luiheid die ik bedoel is geen lethargie, maar een geconcentreerde vorm van nietsdoen die ruimte maakt voor reflectie.’

Lui worden is voor Van der Waal een manier om je af te zetten tegen de oneindige verwachtingen van de maatschappij. ‘We zitten klem in een systeem, dat kun je in je eentje niet doorbreken. Maar systeemverandering begint bij het besef dat we door het kapitalisme in de illusie worden vastgehouden dat we altijd maar meer moeten. Het is hoog tijd om die illusie te doorbreken.’

Lui worden. Minder willen, vrijer voelen, anders denken
Henk van der Waal
Querido
312 blz.
€ 24,99