Quizvraag: hoeveel dieren worden er in Nederland dagelijks geslacht? Het antwoord, afgaand op cijfers van het CBS: tussen de 1,7 en 1,8 miljoen, vooral kippen, varkens, koeien. Zouden we voor elk slachtdier een Nederlander in de plaats stellen, dan duurt het grofweg tien dagen voordat onze voltallige bevolking is afgemaakt. Zulke cijfers laten niemand onberoerd, maar of je mensen en dieren zomaar mag vergelijken is een punt van geschil. Wegen menselijke belangen zwaarder dan die van dieren?
Nee
Voorvechters van dierenrechten putten vaak inspiratie uit een citaat van filosoof Jeremy Bentham. ‘Een volwassen paard of hond is onvergelijkbaar meer rationeel en spraakzaam dan een baby van een dag, week, of zelfs een maand oud. Maar stel dat dat niet zo was, wat zou het uitmaken? De vraag is niet: “Kunnen ze redeneren?” Noch: “Kunnen ze praten?” Maar: “Kunnen ze lijden?”‘
Benthams inzicht heeft weerklank gevonden bij de Australische filosoof Peter Singer. Al decennia bepleit hij dat dierenbelangen evenveel gewicht in de schaal leggen als menselijke belangen. Gelijke belangen dienen gelijk te worden gewogen. Jouw of mijn belang om geen pijn te lijden mag geen extra gewicht krijgen omdat we toevallig mensen zijn. Zulke voortrekkerij getuigt van onaanvaardbare discriminatie op basis van soort. Pijn is pijn, punt uit.
Ja
Bentham was een voorvechter van dierenwelzijn, maar zijn visie was minder vooruitstrevend dan het citaat doet vermoeden. In theorie weegt het leed van een mens en paard even zwaar, maar Bentham meende ook dat dieren minder pijn voelen dan mensen. Benthams discipel John Stuart Mill benadrukte het verschil tussen mens en dier nog nadrukkelijker door onderscheid te maken tussen de kwaliteit van ervaringen. ‘Het is beter om een ontevreden mens te zijn dan een tevreden varken,’ schreef hij. Mensen zijn tot hogere geneugten in staat dan dieren, omdat ze over hogere vermogens beschikken. Variaties op die gedachtegang zijn in de hedendaagse filosofie springlevend; menselijke belangen wegen volgens sommigen zwaarder dan die van dieren omdat mensen complexer zijn. Dat betekent overigens niet dat deze denkers de bio-industrie ook goedkeuren.
