Maar wat is eigenlijk angst?

Helpt het om tijdens een enge film je partner stevig vast te pakken? Alleen als die een koele kikker is. In een recent onderzoek, uitgevoerd door onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam en University of British Columbia, keken proefpersonen een angstaanjagende film met een knuffelrobot die de menselijke ademhaling nabootste. Ademde de robot snel, dan zorgde dat voor een hogere hartslag bij de proefpersonen. Een aanwijzing volgens de onderzoekers dat je angstgevoelens beïnvloed worden door de lichamelijke reacties van anderen.

Dat lichamelijke reacties emoties beïnvloeden is geen nieuws, vindt filosoof Regine Dugardyn. ‘De zeventiende-eeuwse filosoof René Descartes betoogde het al in De passies van de ziel. Toch goed dat het onderzocht is, soms kan je boerenverstand het ook bij het verkeerde eind hebben.’ Een rustige ademhaling heeft een kalmerend effect, weet Dugardyn uit ervaring. ‘Als ik ’s nachts bang ben, kruip ik weleens tegen mijn partner aan. Haar regelmatige ademhaling werkt troostend. Soms is de angst alleen zo overweldigend dat daar geen ademhalingsoefening tegenop kan. Angst is meer dan een hoge ademhaling en een snelle hartslag. In de kern gaat angst over controleverlies. Als je bang bent voor een muis, heb je ergens het gevoel dat beestje niet de baas te zijn. Daarom is de dood ook zo beangstigend: die is het ultieme verlies van controle.’ Angst werkt paradoxaal, zegt Dugardyn. ‘Hoe meer je ertegen vecht, hoe sterker de angst opkomt. Het beste is om de angst er gewoon te laten zijn.’

‘Volgens Albert Camus werpt angst je terug op het naakte bestaan. Angst laat een existentiële dimensie zien: uiteindelijk sta je er alleen voor in het leven, jij kunt als enige voor dit leven kiezen. Je kunt er heel filosofisch over doen, maar als ik kon kiezen? Nou, dan liever niet die angst.’