Home Wereldklassiekers: Dostojevski’s Aantekeningen uit het ondergrondse

Wereldklassiekers: Dostojevski’s Aantekeningen uit het ondergrondse

Door Paul Boon op 20 januari 2009

01-2009 Filosofie magazine Lees het magazine

Wat is beschaving eigenlijk waard? Dostojevski’s hoofdpersoon stelt de waarde van al het goede en het schone op de proef.

Een zwartkijker en een mensenhater, dat is de naamloze hoofdpersoon van Fjodor Dostojevski’s Aantekeningen uit het ondergrondse (1864). Opgesloten in zijn kamertje in een Sint-Peterburgse huurkazerne raast en tiert hij tegen een denkbeeldig publiek. Niet omdat hij gek is – verre van dat. In één oogopslag doorziet hij het gehuichel van andere mensen, hun motieven en angsten. De ondergrondse man is een product van grootstedelijkheid en decadente verfijndheid, een echte stadsbewoner die lijdt aan achtervolgingswaanzin en minachting voor zoiets burgerlijks als gezond verstand.
Met zijn ziekelijke drang tot piekeren, zijn achterdocht en zijn tirades is de Ondergronder Dostojevski’s illustratie van de stelling waaraan Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) zijn roem dankt. Dostojevski verwijst in zijn roman dan ook regelmatig naar Rousseau.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
chronische ziekte
chronische ziekte

Waarom het begrip ‘chronische ziekte’ niet vanzelfsprekend is

Het aantal mensen met een chronische ziekte in Nederland stijgt, stellen onderzoekers. Sanneke de Haan, bijzonder hoogleraar psychiatrie en filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, laat zien waarom het begrip ‘chronische ziekte’ niet zo vanzelfsprekend is als het lijkt.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer