Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 3/2018

Close Reading Rousseau: Het maatschappelijk verdrag

Sophie van Balen
Schrijver en filosoof

Rousseaus maatschappelijk verdrag – grondslag voor de democratie of blauwdruk voor een totalitaire samenleving?

Met een hefboom van voldoende lengte kan men met één vinger de wereld doen wankelen, maar om haar te ondersteunen zijn de schouders van Hercules nodig’, schrijft de Verlichtingsdenker Jean-Jacques Rousseau in 1762 halverwege Het maatschappelijk verdrag. De ietwat narcistische Fransman – schrijver van de eerste autobiografie in moderne vorm Les Confessions – ziet een wildgroei aan onrechtvaardige staten, waarin geen vrije burgers, maar gehoorzame onderdanen leven. ‘De mens wordt vrij geboren, en is alom geketend’, noteert de autodidact. En daarmee is de toon gezet.

Stuttend op de dappere schouders van Hercules ontvouwt zich in dit zeer invloedrijke politieke werk een diep-democratische ofwel een verdekt totalitaire blauwdruk voor politieke verdragen die zijn weerga niet kent: het zou een inspiratie vormen voor het schrikbewind van Robespierre tijdens de Franse Revolutie, maar ook voor de Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger uit 1795. 

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden