Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 10/2019

‘Wat filosofie doet, doet muziek ook’

Bernadette Vieverich

Is het toeval dat veel filosofen een instrument bespelen? Is er misschien een relatie tussen filosofie en muziek? We vroegen vier musicerende filosofen naar de raakvlakken tussen beide. De een zet polyfone muziek in om artsen te helpen bij gesprekken over euthanasie en voltooid leven, de ander ziet muziek vooral als doorgeefluik van wijsheid. En de filosofiestudent beschouwt filosofie en muziek als vormen van expressie; door ermee bezig te zijn leert hij zichzelf beter uiten. Vier portretten van musicerende filosofen.
 

‘Ik zie Kierkegaards oeuvre als een polyfone compositie’

Angeline van Doveren (1966)
Instrumenten: klassieke gitaar en een Erard-vleugel uit 1899
Studeerde: musicologie aan de ­Universiteit van Utrecht, kerkorgel en piano op het ­conservatorium in Brabant, theologie en wijsbegeerte aan de Universiteit van Tilburg, filosofie in Utrecht en Keulen.

Tekst loopt door onder de afbeelding

‘Ik studeerde af op het thema vertwijfeling als godsdienstwijsgerige categorie. De Deense filosoof Søren Kierkegaard nam vervolgens in mijn proefschrift een belangrijke plaats in. Ik zie zijn oeuvre als een polyfone compositie. Bij “homofonie” zijn de teksten goed verstaanbaar; alle stemmen zingen op hetzelfde moment dezelfde letter­grepen. Maar bij polyfonie vallen de stemmen niet samen. Daar vergelijk ik Kierkegaards werk mee. Het geheel van zijn oeuvre zie ik als de totale compositie.’

Van Doveren is ethicus in een ziekenhuis. ‘Ik ben socratisch geschoold, ik help professionals met het voeren van gesprekken over ethische kwesties. Een tijd geleden werd ik gevraagd voor een lezing over euthanasie en voltooid leven. Dit onderwerp leidt tot discussies die niet altijd verhelderend zijn. Als inleiding liet ik een aantal musici een deel van Stockhausens Aus den Sieben Tagen spelen. De partituur heeft geen uitgeschreven noten, maar tekstuele instructies: “Speel een toon, speel zolang je vindt dat die moet duren, luister naar elkaar, repeteer niet.” Het resultaat was mooi en interessant. De musici hielden elkaar in het oog en stemden hun inbreng op elkaar af. Daarmee werd het ideaal van autonomie bevraagd.’ Tijdens het schrijven van haar proefschrift beloofde Van Doveren zichzelf dat ze na afloop een nieuw instrument mocht leren bespelen. Ze liet een klassieke gitaar bouwen. ‘Het geeft vreugde om weer leerling te zijn, als een kind dat opnieuw leert lopen. Mijn gitaarleraar is een stuk jonger en even bevlogen als ik in mijn conservatoriumtijd. Dat stemt me optimistisch.’
 

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden