Home Liefde Waarom hebben we behoefte aan wat we niet nodig hebben?
Economie Liefde

Waarom hebben we behoefte aan wat we niet nodig hebben?

Coen Simon is schrijver en hoofdredacteur van Filosofie Magazine.

Door Coen Simon op 02 juni 2023

Coen Simon

Coen Simon is schrijver en hoofdredacteur van Filosofie Magazine.

Filosofie Magazine FM6
06-2023 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

In een verhaal van J.M. Coetzee ergert de hoofdpersoon, een schrijver, zich aan het taalgebruik van mensen die zeggen verliefd te kunnen zijn op een huis. ‘Hoe kun je op een huis verliefd raken als het huis op zijn beurt niet verliefd kan raken op jou, wil hij antwoorden. Als je verliefd gaat raken op dingen, wat blijft er dan van echte liefde over’, vraagt de schrijver zich af. Maar hij weet dat verzet geen zin heeft. ‘Mensen raken verliefd op wandkleden en oude auto’s.’

Wat willen we hebben als we iets graag willen hebben? Iedereen voelt het verschil tussen de behoefte aan dingen die we nodig hebben, en de behoefte aan dingen die we niet nodig hebben. De behoefte aan eten en drinken is niet te vergelijken met de behoefte aan een nieuw bankstel. Of nog iets alledaagser: als je douchekop stuk is dan voelt de nood aan een nieuwe douchekop echt anders dan het verlangen naar bijvoorbeeld een nieuw parfum.

De onnodigheid van de dingen die we niet nodig hebben is zonder meer een onderdeel van hun bekoorlijkheid. De Franse schrijver Georges Perec baseerde op deze aantrekkingskracht zijn roman De dingen (1965), over een jong, noodlottig koppel dat er met hun eerste beetje geld van droomt rijk te zijn. Ik raad het boek aan aan iedereen, die in de overtuiging leeft dat hij kan leven van alleen de dingen die hij nodig heeft. Terwijl de leegheid van de consumptiemaatschappij vanaf de eerste bladzijden wordt blootgelegd, blijf je tot het eind toe betoverd door alle onnodige dingen die Perec de revue laat passeren. ‘Ze ontdekken de wollen kleding, de zijden blouses en de overhemden van Doucet, de stropdassen van voile, de zijden hoofddoekjes, het tweed, de lambswool, het kasjmier, de vicuna, het leer, de jersey en het linnen.’

Volgens de psychoanalytische denker Jacques Lacan (1901-1981) is liefde geven wat je niet hebt aan iemand die het niet wil. Dat klinkt misschien niet heel aantrekkelijk, maar het is wat aantrekkingskracht inhoudt. De minnaars kunnen elkaars liefde alleen beantwoorden door zichzelf te geven. Maar wie zichzelf geeft, geeft zichzelf ook op. En zo hébben we de ander dus nooit.

Even tussendoor… Meer columns van Coen Simon lezen? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief

Meld u aan voor onze nieuwsbrief

Ontvang elke woensdag het laatste filosofie nieuws, de beste artikelen van de week en af en toe een aanbieding.
Ontvang wekelijks het laatste filosofienieuws, de beste artikelen en af en toe een aanbieding.

De heerlijkheid van het wíllen hebben, gerepresenteerd in de bekoorlijkheid van onnodige dingen, komt dan ook noodzakelijk in de plaats van het hebben zelf.

En daarom kunnen we nooit helemaal zonder de dingen die we niet nodig hebben.