Home Seneca en de onmogelijkheid van de liefde

Seneca en de onmogelijkheid van de liefde

Door Mariska Jansen op 04 juni 2015

‘Liefde is onlosmakelijk verbonden met openstaan voor anderen, en dat is bijna onmogelijk zonder gekwetst te worden.’ In de herschreven tragedie Medea van Seneca is duidelijk zijn opvatting over de liefde te zien. Als je hartstochtelijke liefde in je leven toe laat, is er volgens Seneca geen garantie dat je nooit zulke daden als Medea begaat.

Als Medea aan het einde van het treurspel in een triomfwagen getrokken door twee geschubde slangen naar haar grootvader de zonnegod Helios rijdt, heeft ze veel verdriet veroorzaakt. Haar echtgenoot Jason heeft haar verlaten voor de jongere Creousa om zo koning van Korinthe te kunnen worden. Uit wraak vermoordt Medea haar rivale met een vergiftigde mantel en diens vader Creon, die vergeefs probeert zijn dochter de mantel uit te doen. Vervolgens beklimt Medea met haar twee kinderen het dak van het paleis, doodt ze, werpt hun lichamen aan de voeten van Jason en vlucht. Geheel ontredderd roept Jason haar na: ‘Rijd naar de hoge hemel en je zult ontdekken dat waar jij zult rijden geen goden meer zijn.’

De oorspronkelijke auteur van de tragedie Medea is de Griek Euripides. Bij hem is Medea een vernederde vrouw, die door de trouweloze, cynische Jason in de steek is gelaten en op wraak zint. Als de Romeinse filosoof en tragedieschrijver Seneca (ca. 4 v.Chr.-65 n.Chr.) het stuk bewerkt tot een eigen versie, is het onmogelijk nog sympathie voor haar te koesteren en wordt ze enkel gedreven door blinde woede. Jason daarentegen is veranderd in een deugdzame man. Hij heeft weliswaar zijn vrouw aan de kant gezet, maar hij is vooral slachtoffer van haar heftige hartstocht.

Seneca geeft in zijn versie van Medea zijn opvattingen weer over de ware aard van liefde, zegt de Amerikaanse filosofe Martha Nussbaum. Als je hartstochtelijke liefde in je leven toelaat, is er volgens Seneca geen garantie dat je nooit zulke daden als Medea begaat. Ook in de wereld buiten het Romeinse theater is de kans groot dat je door hartstocht uiteindelijk de controle kwijtraakt. Liefde is onlosmakelijk verbonden met openstaan voor anderen, en dat is bijna onmogelijk zonder gekwetst te worden.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer