Home Patrick Loobuyck: ‘De vaccinatiecampagne is één grote solidariteitsactie’

Patrick Loobuyck: ‘De vaccinatiecampagne is één grote solidariteitsactie’

In zijn boek Voor elkaar – met elkaar. De kunst van het samenleven in crisistijd maakt moraalfilosoof Patrick Loobuyck de balans op van de afgelopen coronaperiode. ‘Vrijheid blijkt nauw verbonden met wederkerigheid.’

Door Mariska Jansen op 22 april 2022

Patrick Loobuyck: ‘De vaccinatiecampagne is één grote solidariteitsactie’

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

De coronacrisis lijkt onder controle. Voor hoogleraar levensbeschouwing aan de Universiteit Antwerpen Patrick Loobuyck was en is het een interessante periode. ‘De coronacrisis is niet alleen een medische kwestie’, stelt hij. ‘Ze roept ook morele en maatschappelijke vragen op die in andere crisissituaties eveneens naar boven komen. De kredietcrisis was niet alleen een economische kwestie, net zoals de klimaatcrisis niet alleen een ecologisch vraagstuk is. Telkens spelen er ethische vragen op die te maken hebben met samenleven, samenwerken, ongelijkheid, rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid.’

Kunt u een voorbeeld noemen?
‘Tijdens de coronacrisis bleek de wens van jongeren om leeftijdsgenoten te ontmoeten te botsen met de wens van ouderen om zo min mogelijk gezondheidsrisico’s te lopen. Vrijheid blijkt nauw verbonden met wederkerigheid. Vrij-zijn is niet “doen wat je wilt”, maar je eigen vrijheid afstemmen op die van de ander. Dingen die normaal, sociaal en plezierig zijn, werden daardoor tijdens de coronacrisis plots gecriminaliseerd. Er werden boetes uitgedeeld voor met een groepje zitten in een park.’

Wat is de rol van deskundigen zoals microbiologen en klimaatwetenschappers in een crisis?
‘De deskundige geeft inzicht in de cijfers en draagt verschillende oplossingscenario’s aan. Vervolgens is het aan politici om met deze feiten in het achterhoofd een afweging te maken. Sluiten we de scholen om zo de verspreiding van covid in te dammen? Aan het begin van de crisis leek het alsof wetenschappers op de stoel van politici gingen zitten. Maar daarmee zet je de politiek buiten spel. Politici kunnen later ter verantwoording worden geroepen voor hun beleid, virologen niet.’

Steeds meer mensen vertrouwen de deskundigen en politici niet meer‘Ja, er is bij sommigen diep wantrouwen. Een oorzaak is dat ze niet kunnen meekomen in de snel veranderende multiculturele samenleving. Dit speelde al voor de coronacrisis. Populisten als Trump, Wilders en Baudet vergroten die angst.  Zij maken wetenschap en politiek verdacht. Het is belangrijk om in stabiele tijden te bouwen aan sociale cohesie. Dat doe je door te investeren in onderwijs en mediawijsheid, zodat mensen niet in een bubbel of fabeltjesfuik raken.’

Hoe staat de samenleving er nu bij?
‘In Nederland was het protest tegen de coronamaatregelen feller dan in België. Een Willem Engel is er in België niet geweest. Door de crisis staan de gedeelde uitgangspunten weer op de voorgrond. Onze maatschappij kent principes die samenleven mogelijk maken, zoals vrijheid, respect voor grondrechten, scheiding tussen kerk en staat. De Amerikaanse politiek filosoof John Rawls (1921-2002) noemt dit ‘de overlappende consensus’. Het belang hiervan is expliciet geworden en daarmee bekrachtig je het opnieuw. Sociale verbondenheid moet nou eenmaal onderhouden worden.

Uiteindelijk denk ik dat we het goed hebben gedaan. De vaccinatiecampagne is één grote solidariteitsactie: kwetsbare mensen beschermen, het aantal ic-bedden laag houden zodat de zorg het aankan. We konden hierin alleen slagen als we de inspanningen gezamenlijk deden. We deden het voor elkaar, maar ook noodzakelijk met elkaar. Die solidariteit was soms lastig vol te houden, maar het was tegelijk het enige waar we ons aan konden optrekken.’

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer