Home Denkfouten Denkfouten: De dwarsboom-denkfout
Denkfouten

Denkfouten: De dwarsboom-denkfout

Door Maarten Boudry op 22 april 2016

Cover van 05-2016
05-2016 Filosofie magazine Lees het magazine

Speel de vijand niet in de kaart…
 …want dan winnen de terroristen.

Als we X doen, dan winnen de terroristen. Sinds 9/11 wordt deze argumentatie in talloze debatten en opiniestukken in stelling gebracht, als ultieme troefkaart om een onwenselijk idee af te schieten. Het argumentatieschema is wendbaar, want de X kan naar believen ingevuld worden. Belangrijk is vooral het retorisch afschrikkingseffect: niemand wil terroristen in de kaart spelen, toch?

Als we onze vrijheden uithollen, dan geven we terroristen precies wat ze willen. Als we ‘polariseren’ door op de islam in te hakken, drijven we moslims in de klauwen van ISIS. En als we oorlogstaal bezigen, zoals François Hollande, dan juichen ze in Raqqa. 

In de eerste plaats lijden zulke argumenten aan een zeer gebrekkige voorstelling van wat terroristen beogen. De redacteurs van de New York Times pleitten na de aanslagen in Brussel tegen verhoogde surveillance, omdat we daarmee ‘enkel de doelstellingen van de terroristen helpen’. Maar gelooft iemand werkelijk dat een apocalyptisch genootschap als ISIS wakker ligt van de encryptie van onze iPhones? ISIS wil onze seculiere maatschappij omverwerpen en de islamitische sharia instellen. Een politiestaat is hen niet minder een doorn in het oog dan een rechtstaat met onvervreemdbare vrijheden. Destijds in Afghanistan streden jihadi’s net zo hard tegen de Sovjets, die nochtans weinig kaas hadden gegeten van vrijheden. 

De echte denkfout ligt echter nog dieper. Wie zich laat leiden door wat zijn vijand wil, doet hem te veel eer aan. Soms hebben we de morele plicht om onze vijand zijn zin te geven. Toen ISIS de Yezidi-minderheid in Irak de berg Sinjar op dreef, om ze allemaal af te slachten, rekenden ze inderdaad op een westerse interventie. Ze wilden ons uit onze tent lokken. So what? Moeten we dan maar aan de zijlijn toekijken op een genocide, teneinde ISIS toch zeker niet in de kaart spelen? Of neem een ander moreel dilemma: als we drenkelingen uit de Middellandse zee opvissen, zo betogen sommigen, helpen we mensensmokkelaars. Die kunnen immers steeds gammeler bootjes de zee in sturen, in de wetenschap dat wij de drenkelingen toch gaan redden. Laten verdrinken dan maar, opdat we die snode mensensmokkelaars zeker niet verrijken?

Wat onze vijand wil, moet ons worst wezen. Het verlangen om anderen te dwarsbomen, kan zelfs afbreuk doen aan een op zich nobel streven. Als we vriendelijk willen zijn voor onze moslimburen, dan moeten we dat niet doen om ISIS een hak te zetten. En onze vrijheden zijn waardevol om intrinsieke redenen – niet omdat er fanatici rondlopen die ze willen vernietigen. De natte droom van terroristen is niet iets waar wij van wakker moeten liggen. Want bedenk: als we denkfouten begaan, winnen de terroristen!

Maarten Boudry en Jeroen Hopster belichten beurtelings klassieke en eigentijdse denkfouten.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Denkfout: Misplaatste zekerheid
Denkfout: Misplaatste zekerheid
Denkfouten
Voor leden

Denkfout: Misplaatste zekerheid

Je zoekt naar zekerheid met betrekking tot kennis die feilbaar is   Waarschijnlijkheid is de gids van het leven’, luidt een oude filosofische wijsheid – een variant erop vinden we al bij Cicero (106–43 v.Chr.). Verrassend, want bij de Romeinen hoef je gewoonlijk niet aan te kloppen voor inzichten over… Read More

Lees meer
Denkfout: Onze generatie bevindt zich op een keerpunt
Denkfout: Onze generatie bevindt zich op een keerpunt
Denkfouten
Voor leden

Denkfout: Onze generatie bevindt zich op een keerpunt

We bevinden ons op een keerpunt. Het is vijf voor twaalf. Er is een point of no return bereikt. Het beslissende moment is aangebroken. Waarover gaat het precies? Dat kan van alles zijn. Overbevolking, robotisering, bijensterfte, islamisering, het einde van de euro. Telkens opnieuw hoor je dat de… Read More

Lees meer
Denkfout: Straatjes schoonvegen
Denkfout: Straatjes schoonvegen
Denkfouten
Voor leden

Denkfout: Straatjes schoonvegen

Als je historische straatnamen wijzigt… … vervals je de geschiedenis. Enkele weken geleden stond in de Volkskrant een betoog tegen de naamsverandering van straten en instellingen, vernoemd naar zeehelden uit de vaderlandse geschiedenis. ‘Helden’ die zich inlieten met, naar hedendaagse opvattingen, verwerpelijke praktijken. Volgens de auteur van het… Read More

Lees meer
Denkfout: Vragen naar een verborgen agenda
Denkfout: Vragen naar een verborgen agenda
Denkfouten
Voor leden

Denkfout: Vragen naar een verborgen agenda

Je maakt een inhoudelijk punt … … Je gesprekspartner gaat er niet op in en vraagt je naar je verborgen agenda Wat is de bedoeling van deze rubriek? Wel, we willen veelvoorkomende denkfouten en retorische trucjes onder de aandacht brengen. Maar misschien is er ook een achterliggende bedoeling,… Read More

Lees meer