Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 4/2019

Close Reading: Kant maakt liegen onmogelijk

Sophie van Balen
Schrijver en filosoof

Mogen we ons uit een situatie van verlegenheid helpen met een leugentje om bestwil? Immanuel Kant wijst het streng van de hand.

Het is geheel en al onmogelijk om in de wereld en zelfs ook daarbuiten iets te bedenken dat zonder restrictie voor goed gehouden kan worden, behalve dan een GOEDE WIL’ (393). De openingszin van het eerste hoofdstuk van Kants Grundlegung (1785) is een van de bekendste en typeert meteen de stijl waaraan je Kant zo goed kunt herkennen. Dubbele ontkenningen, lange zinnen en overtuigingen wisselen elkaar af. Maar wie de scherpte kan opbrengen om verder te lezen wacht een parel der westerse wijsbegeerte.

In de Grundlegung ontwikkelt Kant de fundering voor zijn moraalfilosofie, de deontologie (letterlijk: plichtenleer). Hij geeft hierin niet zozeer een antwoord op de vraag ‘Wat is het goede om te doen?’, maar laat zien hoe redelijke wezens toegang hebben tot een antwoord op deze vraag. De goede wil speelt hierin een sleutelrol. Want aangezien de natuur (of God) altijd het beste middel voor haar doelen inzet en zij ons de rede heeft gegeven, kan het niet anders dan dat wij gericht zijn op iets dat met de rede het best te bereiken valt. Derhalve moet ‘de ware bestemming van de rede zijn een wil voort te brengen die geenszins goed is als middel voor een andere bedoeling, maar die op zichzelf genomen goed is’ (396).

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden