Home Alicja Gescinska: Recept

Alicja Gescinska: Recept

Door Alicja Gescinska op 25 april 2019

Alicja Gescinska: Recept
Cover van 05-2019
05-2019 Filosofie magazine Lees het magazine

‘Schitterend boek. Ik ga er niet mee akkoord, maar ik vind het werkelijk geweldig!’ In 2011 verscheen mijn eerste boek, De verovering van de vrijheid. Er is veel over gezegd en geschreven, maar deze enthousiaste reactie koester ik enorm. Ze kwam uit de mond van de copromotor van mijn proefschrift, toen ik nog aan de Universiteit Gent werkte. Mijn boek is een pleidooi voor positieve vrijheid: vrijheid moet begrepen worden als niet louter de afwezigheid van grenzen en beperkingen. Vrijheid is de aanwezigheid van een concreet handelingsvermogen. Vrijheid is meer dan mogen; het is ook kunnen. Mijn copromotor hield het echter bij de negatieve vrijheidsdefinitie: vrijheid als non-interference. Vrijheid is door anderen met rust gelaten worden.

Ik moet regelmatig aan zijn woorden terugdenken. Vooral op momenten wanneer ik stilsta bij de enggeestigheid die al te vaak de toon zet in het politieke en intellectuele debat. We lijken allemaal zo snel vastgeroest in onze eigen overtuigingen. We weten het niet alleen beter dan de ander, we vinden onszelf ook beter.

Echte openheid van geest is zeldzaam, ook al vinden we onszelf allemaal best ruimdenkend. Maar hoeveel overtuigde atheïsten getroosten zich nog de moeite om eens een theologisch traktaat te lezen en weten het op waarde te schatten? Hoeveel diepgelovigen zijn in staat om Bertrand Russells Why I Am not a Christian tot hun favoriete boeken te rekenen? Niet omdat ze de auteur gelijk geven, maar om de schoonheid van de argumentatie en het belang van ideeënuitwisseling: het verruimen en versmelten van onze geestelijke horizonten, om het met Hans-Georg Gadamer te zeggen.

Uit je eigen denkkaders treden, dat is het begin van alle inzicht. Voor wie daar niet toe in staat is, is nadenken niets anders dan een surplace van de geest. Toen Gadamer op hoge leeftijd gevraagd werd hoe hij zijn filosofie zou samenvatten, antwoordde hij: ‘Der Andere könnte Recht haben.’ De ander kan gelijk hebben. Het zou geen kwaad kunnen als we wat vaker die geestesgesteldheid van de Duitse wijsgeer als richtsnoer namen. Het is een waarlijk pluralistische mentaliteit.

Pluralisme wordt vaak beschouwd als een verhoudingswijze tússen mensen. Maar het is meer dan dat. Pluralisme is ook een eigenschap ín mensen. Het is het vermogen om een breed scala aan gebruiken en opvattingen te waarderen, ook al zijn het onze gebruiken en opvattingen niet. Het recept voor een betere wereld ken ik niet. In elk geval lijkt Gadamers instelling me er een basisingrediënt van. Pluralisme tussen mensen zal pas floreren wanneer het ook in mensen floreert. Maar ik kan ongelijk hebben.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer