‘Ik werk hier al dertig jaar’

Een paar jaar geleden was ik paardentrainer en instructeur; ik leerde mensen fijner, zachter en duidelijker rijden. In paardenland zijn er veel geschreven en ongeschreven regels. Een zinnetje dat daar regelmatig voorbijkwam: ‘Ik rijd al twintig jaar hoor.’ Meestal bedoeld als uitleg, met het idee dat er dus ook goed gereden werd. Terwijl ik vaak dacht: ‘Tsja, je kunt iets best twintig jaar behoorlijk verkeerd doen.’

Toen ik daarna in organisaties ging werken, bleek ook daar dit zinnetje niet ongebruikelijk: ‘Ik werk hier al dertig jaar.’ Waarom gooien we die erin, vraag ik me af. Is dat niet eerder een pleidooi tegen iemands kunnen dan vóór? Als mijn chirurg zegt ‘Ik opereer al dertig jaar zo’, ga ik me toch zorgen maken. Ook interessant is het moment waarop dat zinnetje wordt gebruikt: nooit als het lekker gaat. Het is geen uitleg, het is een schild.

Is dat zinnetje dan een manier om niet te hoeven veranderen, leren, ontwikkelen? Zo’n zinnetje wordt vaak uitgesproken door de oude rotten tegen de nieuwe garde. Maar wie ziet het doorgaans het scherpst: degene die er al dertig jaar naar kijkt of iemand die het voor het eerst ziet? Ik zou het wel stoer vinden als zo’n broekie dan antwoordt: ‘En wat heeft u in die dertig jaar bijgesteld?’

Wat ik me altijd afvraag als ik zo’n zinnetje hoor: wat wordt er in die ­dertig jaar precies ontwikkeld? Inzicht? Of gewoonte?