Kunst is goed voor je gezondheid, meent een psychobioloog. Maar wat is eigenlijk kunst, vraagt cultuurfilosoof Thijs Lijster zich af.
Kunst is, behalve mooi of lelijk, ook gezond, betoogt onderzoeker en hoogleraar psychobiologie Daisy Fancourt in een interview met NRC. Dat geldt niet alleen voor kunst met een grote K: ook alledaagse activiteiten als verjaardagskaarten schrijven, houtbewerken en goochelen maken een mens gezonder. Is alle menselijke creativiteit dan meteen ook kunst?
Wat is het feit?
‘Kunst heeft veel gezondheidseffecten, waaronder stressvermindering en lagere kans op depressie, dementie, chronische pijn en harten vaatziekten.’ Bron: De Brugh, M. A. (2026). ‘Kunst is een vergeten pijler onder onze gezondheid. Iedere dag een beetje creativiteit inbouwen geeft veel voordelen’. NRC, 20 mei 2026.
‘Ik ben gecharmeerd van Hegels definitie van kunst als het zintuigelijk schijnen van de idee,’ vertelt cultuurfilosoof Thijs Lijster. ‘In een kunstwerk wordt een idee tegenwoordig. Het is eigenlijk zintuiglijke filosofie. Dat zintuiglijke element is wat kunst tot kunst maakt. Ideeën komen tot uiting in weerbarstig materiaal – verf, steen of muzieknoten. Goede kunst geeft daardoor nieuwe inzichten in de werkelijkheid. Hoogdravend gezegd: kunst laat ons reflecteren op de betekenis van het leven.’
Is een kunststroming die om gezondheid draait mogelijk? ‘Kunst ontwikkelt zich als een rupsje-nooit-genoeg, het neemt alles in zich op,’ vervolgt Lijster. ‘Zo incorporeerde het surrealisme het onderbewuste, gebruikten de dadaïsten alledaagse voorwerpen en zie je nu activistische, politieke kunst. Binnen de kunsten zijn er twee tendensen. De eerste ziet kunst als uitgesproken nutteloos. Die stroming zal zich verzetten tegen kunst als gezondheidstrend. De andere heeft meer oog voor de praktische zin van kunstzinnigheid. Zo is er kunst met eten en heeft een kunstenaarsgemeenschap in Groningen een zorgcollectief opgezet. Zover ik weet, is gezondheid nog geen kunstvorm. Maar dat kan nog komen.’
Even tussendoor …
Meer lezen over filosofie en kunst? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief:
Wel waarschuwt Lijster tegen de instrumentalisering van kunst. ‘Ik wil ervoor waken kunst terug te brengen tot een soort bezigheidstherapie met positieve gezondheidseffecten. Het zien van de gruwelijke en verontrustende arthousefilm Salò of de 120 dagen van Sodom van Pier Paolo Pasolini zal niet goed voor je zijn. Maar waardevolle kunst is het zeker.’
Wie stelt kritische vragen?
Thijs Lijster (1981) is universitair docent kunst- en cultuurfilosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen. In de essaybundel Kijken, proeven, denken (2019) beschrijft hij het kunstwerk als een vorm van denken en kunstkritiek als een vorm van proeven.
