Schrijver en filosoof Jannah Loontjens: ‘We weten dat mensen verschillende kanten hebben, maar we zijn toch geneigd om ze op te delen in goede en kwaadaardige personen. Daarbij vertrouwen we blindelings op de wet: zodra iemand schuldig is verklaard en achter slot en grendel is gezet, weten we dat diegene geen goedzak is. We vinden het prettig om vast te houden aan dit overzicht, omdat het ons ontslaat van de noodzaak iemand verder te begrijpen. Dit maakt het voor ex-gedetineerden ingewikkeld om van dit stigma af te komen. Het blijft ze hun hele leven achtervolgen. Natuurlijk kunnen we criminele delicten niet goedpraten, maar het is wel belangrijk om het taboe op ex-gedetineerden te relativeren. Bij iemand die voor het verzet Duitsers heeft omgelegd of bij militairen die beroepsmatig mensen doden, stellen weinig mensen morele vragen, terwijl ook zij moorden op hun geweten hebben. Naasten van een crimineel worden er daarentegen op aangesproken dat ze nog altijd van hun dierbare houden.
We leren om weg te kijken van de positieve kanten van een veroordeelde. Maar iedereen heeft zijn eigen verhaal. Door naar ex-gedetineerden te luisteren leren we de persoon achter het misdrijf kennen. Als we openstaan voor wat zij hebben meegemaakt, kunnen we het vooroordeel laten varen. Er zijn bijvoorbeeld mensen die opgroeien met geweld en het daardoor sneller als een middel zien om iets op te lossen. Dat blijft natuurlijk problematisch, maar door je in hun verhaal te verdiepen, wordt duidelijk dat criminaliteit vaak een sociaal-maatschappelijke zaak is en niet zomaar een individueel probleem.’
Jannah Loontjens (1974) is schrijver en filosoof. Ze geeft schrijflessen aan gedetineerden in de gevangenis. In mei 2026 kwam haar roman Gala en Zev uit, over misdaad en klasse.
