Home Zelfonderzoek

Zelfonderzoek

Door Stine Jensen op 26 februari 2021

Zelfonderzoek
Cover van 03-2021
03-2021 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

In het voorwoord van De lege hemel. Over eenzaamheid schrijft Marjan Slob dat ze zelf niet eenzaam is. Haar leven is eerder te vol dan te leeg. Het dankwoord achterin getuigt daarvan: een lange lijst met namen, een geliefde en een dochter worden extra in het zonnetje gezet.

Ik betrapte mezelf op lichte irritatie toen ik dat las. Dezelfde gevoelens heb ik bij filosofen die boeken schrijven over wat er misgaat in de liefde en dan achter op het boek in hun bio zetten: hij is gelukkig getrouwd en woont met zijn verrukkelijke vrouw en twintig prachtige kinderen in een schitterend landhuis in Londen. Oké, ik overdrijf, maar ik zou het fijner vinden als daar stond: ‘De schrijver heeft vijf stukgelopen relaties achter de rug, zijn kinderen ziet hij twee keer per maand.’ Maar waarom verlang ik van een auteur dat hij de conditie die hij beschrijft zelf door en door kent? Ik weet wel dat ik het prettig vind als het wél zo is. Zoals bij Jannah Loontjes, die in haar boek Schuldig haarfijn uit de doeken doet wanneer en waarom zij zich schuldig voelt, en hoe ze aan de grond zit met dat gevoel. Daar kan ik mij aan laven.

Toch is mijn reactie om drie redenen unfair. De eerste is dat eigen ervaringen geen garantie zijn voor boeiende inzichten over het onderwerp. De tweede: een goede schrijver kan zich verplaatsen in degenen die niet op hem lijken. Ten derde doet uitgerekend Slob haar uiterste best om de distantie tussen haar en haar onderwerp serieus aan te kaarten.

Eigen ervaringen zijn geen garantie voor boeiende inzichten

Als Slob er niet zelf zo uitvoerig over was begonnen, was het me waarschijnlijk niet eens opgevallen. Maar zij wil meer dan deze menselijke conditie beschrijven vanuit (ironische) distantie; ze wil die echt wil doorvoelen en doorgronden. Ze schrijft fraaie zinnen over Frédérique Spigt, die direct vanuit het hart communiceert, en dat wil Slob ook: zonder ironie zeggen wat ons eenzaam maakt als mensen. Mooi uitgangspunt, al blijf ik me afvragen: waarom trekt juist zij met haar volle leven zich de eenzaamheid van anderen zo aan? Toch lijkt ook dit weer een unfaire verwachting. Je hoeft immers niet arm te zijn om je het lot van armen aan te trekken. Of zorgt die comfortabelere positie wellicht toch voor blinde vlekken, of dat je te gemakkelijk ‘over anderen’ spreekt en jezelf erbuiten plaatst?

Ik ben om: het is slim dat Slob haar boek begint met het statement dat ze niet eenzaam is. ‘Je niet verbonden voelen’ is de kortste definitie van eenzaamheid. Ze nodigt mij uit zich meteen met haar te verbinden, of juist niet, en daarover na te denken. Dankzij Slobs opmerking komt ook mijn zelfonderzoek op gang.

Relevante berichten

Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer
Verbeelding
Verbeelding

Weekendlijstje verbeelding

Kinderen fantaseren de wonderlijkste verhalen bij elkaar. Als volwassenen raken we die kinderlijke fantasie vaak een beetje uit kwijt. Zonde, want we kunnen veel leren van onze eigen verbeelding. Dit weekend een lijstje over fantasie en verbeelding.

Lees meer