Home We zien de menselijke kwetsbaarheid niet meer

We zien de menselijke kwetsbaarheid niet meer

Door Meike Oosterwijk op 04 december 2006

10-2006 Filosofie magazine Lees het magazine

In een rechtvaardige wereld – vindt Martha Nussbaum –  moeten we allemaal de mogelijkheid hebben ‘de zintuigen te gebruiken, te fantaseren, te denken, te redeneren, en deze dingen te doen op een “waarlijk menselijke” wijze’.

Onze wereld is niet fatsoenlijk of rechtvaardig: we houden te weinig rekening met de menselijke kwetsbaarheid stelt de Amerikaanse hoogleraar recht en ethiek Martha Nussbaum in haar nieuwste boek Grensgebieden van het recht. Ook een van de belangrijkste en meest invloedrijke theorieën over sociale rechtvaardigheid, die van John Rawls, heeft volgens haar te weinig oog voor die kwetsbaarheid.

Nussbaum, bekend van haar boeken Wat liefde weet (1990) en Oplevingen van het denken (2001) ontwikkelde eerder met de econoom en Nobelprijswinnaar Amartya Sen de vermogensbenadering (capability approach). Daarin kijkt ze voor welke menselijke vermogens – zoals denken – plek zou moeten zijn in een goede samenleving. Op zoek naar een minimale vereiste voor sociale rechtvaardigheid komt Nussbaum in Grensgebieden van het recht met een lijst van tien ononderhandelbare universele vermogens. Zoals: ‘Het vermogen de zintuigen te gebruiken, te fantaseren, te denken, te redeneren, en deze dingen te doen op een “waarlijk menselijke” wijze, die wordt geïnspireerd door adequaat onderricht.’ Nussbaum kijkt heel precies in hoeverre iedereen op dit moment die ononderhandelbare vermogens kan gebruiken. En dat in een wereld, waarin de inkomensongelijkheid tussen het armste en het rijkste land van 3:1 in het jaar 1820, tot 72:1 in 1992 is toegenomen. Hoeveel procent van de bevolking, bijvoorbeeld, kan in Sierra Leone lezen? 36 procent, tegen 99 procent in de twintig welvarendste landen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer