Home Hoofdredacteur Coen Simon: ‘Wat weten we zonder het te weten?’

Hoofdredacteur Coen Simon: ‘Wat weten we zonder het te weten?’

Door Coen Simon op 06 mei 2022

Hoofdredacteur Coen Simon: ‘Wat weten we zonder het te weten?’ Beeld: Enkeling
Cover van 05-2022
05-2022 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Ik zal een jaar of acht zijn geweest toen oom Daan promoveerde op een onderzoek naar niertransplantaties. Ik wist dat het heel wat moest zijn, dat promoveren. We hadden vrij van school gekregen en waren al vroeg in de ochtend in vol ornaat vertrokken naar Groningen.

Met de rest van de familie zat ik op de eerste rij in de aula van het Academiegebouw. Voor het eerst ervoer ik dat ook als je de meeste woorden herkent, je nog steeds geen idee kunt hebben wat iemand zegt. Ik wilde voorkomen dat de rest van de zaal aan mij zag dat ik er niets van begreep – dat zou mijn aanwezigheid zinloos maken, vond ik. Dus probeerde ik me zodanig te concentreren dat ik ging snappen wat de rij toga’s aan mijn oom vroeg en wat hij daarop antwoordde.

Toen concentratie niet genoeg bleek, gooide ik het over een andere boeg. Met een schuin oog hield ik mijn vader in de gaten die een paar stoelen verderop zat. Hij was niet alleen ouder dan mijn oom, maar bovendien ook medicus dus ik mocht aannemen dat hij zeker snapte waar dit allemaal over ging. Ik bestudeerde minutieus zijn gelaatsuitdrukkingen en kleine handbewegingen en bootste deze simultaan na. (Ik was vooral heel tevreden met het mimen van zijn wenkbrauwbewegingen, waaruit een soort verbazing leek te spreken zonder echt verbaasd te zijn).

Ik hoopte met dit spiegel-experiment op een tweeledig effect: via de gelaatsmotoriek van mijn vader zou ik zijn gedachten kunnen lezen, en mocht dat niet lukken dan zag het er in elk geval uit alsof ik volstrekt begreep waar het over ging.

Laten we de conclusies van mijn magische denken van toen even buiten beschouwing laten en stilstaan bij het kijken. Die neiging om een gezicht te lezen, die is er vast niet voor niets. Hoeveel zien we eigenlijk zonder dat we het weten? En daarmee kunnen we ons evengoed de vraag stellen: wat weten we eigenlijk zonder het te weten? Dat zou op een zonderlinge blinde vlek wijzen: blind zijn voor wat we zien.

Nu ik net als mijn vader steeds vaker op willekeurige momenten op de dag tegen de slaap moet vechten, snapte ik laatst ineens wat ik mijn vader had zien doen met zijn wenkbrauwen, op de eerste rij in het Academiegebouw.

Hij probeerde wakker te ­blijven.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer