Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

vrijdag 12 december 2014

Volwassen worden volgens Kant

Susan Neiman

Als je je maar één regel kunt herinneren die Kant heeft geschreven, is dat waarschijnlijk de eerste zin van “Wat is Verlichting?”: Verlichting is de bevrijding van de mensheid uit haar zelfverkozen onvolwassenheid. Het essay is veel beter leesbaar dan Kants wetenschappelijke verhandelingen, wat het des te verbazingwekkender maakt dat zo weinig mensen de moeite nemen om het te lezen of zich meer dan de eerste paar zinnen kunnen herinneren.


De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het prachtige zinnen zijn. Daarin vertelt Kant ons dat we onze onvolwassenheid aan onszelf te danken hebben, omdat de oorzaak een gebrek aan moed is: niet onwetendheid of domheid, maar luiheid en lafheid weerhouden ons ervan om voor onszelf na te denken. Het is immers zo gemakkelijk om anderen besluiten voor ons te laten nemen! Hij heeft natuurlijk gelijk, en zelfs de meest onafhankelijke geesten onder ons zullen de incidentele waarheid van deze bewering onderschrijven: “Ik hoef niet na te denken, als ik maar kan betalen: anderen zullen die vermoeiende zaken wel van me overnemen.” Het is inderdaad heel vaak onze eigen fout: we zijn niet bereid om de energie aan te spreken of de risico's te lopen – zelfs het risico in verlegenheid te worden gebracht! – die het voor onszelf denken zou vergen. Het is makkelijk te begrijpen waarom dit de boodschap is die Duitse (of andere) docenten graag benadrukken wanneer zij de tekst op school behandelen. We willen toch niet dat de jongeren gaan denken dat er iets mis is met de samenleving wat door een beetje hard werken en enige inspanning van hun kant niet kan worden opgelost? De boodschap van “Wat is Verlichting?” is zo een liberale mantra geworden die louter de bestaande mantra's bevestigde: iedere ontevredenheid die je zou kunnen voelen over de wereld om je heen is je eigen schuld. Als je je luiheid en lafheid maar zou kunnen afschudden, zou je verlicht, volwassen en vrij kunnen zijn.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden