Home Taal Rae Langton: ‘Taal kan een gif zijn’
Taal

Rae Langton: ‘Taal kan een gif zijn’

Door Alexandra van Ditmars op 21 december 2015

Rae Langton: ‘Taal kan een gif zijn’
01-2016 Filosofie magazine Lees het magazine
Betekent vrijheid van meningsuiting ook vrijheid van hate speech, vraagt de Brits-Australische filosoof Rae Langton zich af. ‘Door vluchtelingen “kakkerlakken” te noemen,verdwijnt de mogelijkheid van een gesprek.’

Met vijf geelgekleurde herfstbladeren in haar hand komt Rae Langton binnen. Ze legt de bladeren in een rechte lijn neer op tafel, van klein naar groot. Een souvenirtje uit de Leidse Hortus Botanicus, legt Langton uit. In haar vrije tijd is ze een gepassioneerd amateurbotanicus. Het bezoek aan de Hortus was van korte duur, haar twee dagen in Nederland hebben een vol programma. Vanavond vliegt ze terug naar Cambridge, waar ze hoogleraar filosofie is. Langton legt de bladeren op elkaar, schuift die aan de kant en gaat rechtop zitten. ‘Laten we beginnen.’

In haar werk legt Langton zich niet toe op één onderwerp. Ze publiceerde over Kant en metafysica,  maar ook over politieke filosofie en feminisme. Haar bekendheid dankt zij met name aan haar boek Sexual Solipsism (2009), over de ethiek van pornografie. Bij alle onderwerpen benadrukt Langton telkens hetzelfde punt: taal beïnvloedt onze wereld veel meer dan wij vaak denken. Op het moment houdt zij zich bezig met hate speech, waarbij zij betoogt dat hatelijke uitspraken op gespannen voet staan met onze vrijheid van meningsuiting.

‘Bij hate speech gaat het om uitspraken die zowel haat veroorzaken, als haat vestigen. Haat heeft in dit geval vaak de betekenis van racisme.’ Stel je voor dat een bedrijf een nieuw aannamebeleid gaat hanteren. Van nu af aan nemen we nog alleen mannen aan, vrouwen zijn veel te irrationeel. Deze uitspraak heeft racisme als gevolg, doordat er discriminatie plaatsvindt bij het sollicitatieproces. Door een discriminatiebeleid op te voeren, geeft de uitspraak ook zelf dat racisme vorm. Op die manier werkt hatelijke taal ook. ‘De uitspraken hebben al een bepaalde kracht in zich, en door die kracht zetten die aan tot haat.’ Langton laat zich in haar filosofie inspireren door de taalfilosoof John Austin (1911-1960). In zijn werk spreekt hij over ‘illocutionaire handelingen’. Daarmee bedoelt hij uitspraken die niet alleen iets beschrijven of constateren, maar ook iets in de werkelijkheid veranderen. Neem bijvoorbeeld de zin: ‘Ik neem je tot mijn wettige echtgenoot.’ Door die zin uit te spreken bij een huwelijksceremonie creëer je met je woorden een positie waarvan eerst nog geen sprake was. Bij hate speech gebeurt hetzelfde, maar dan in negatieve zin.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Hoofdredacteur Coen Simon: ‘Taal zegt niets, maar doet iets’
Hoofdredacteur Coen Simon: ‘Taal zegt niets, maar doet iets’
Taal

Hoofdredacteur Coen Simon: ‘Taal zegt niets, maar doet iets’

Iets meer dan dertig jaar geleden schreef ik met potlood mijn eerste krabbel in de kantlijn van een filosofisch werk. ‘Prachtig’ noteerde ik achter stelling 2.0232 in de Tractatus Logico-Philosophicus van Ludwig Wittgenstein. De stelling, nog in de vertaling van Willem Frederik Hermans, was een van die raadselachtige zinnen die… Read More

Lees meer
Wat woke betekent
Wat woke betekent
Taal
Voor leden

Wat woke betekent

U bedoelde het zo goed, en toch trapt u op woke tenen. Het zou al helpen als u weet wat ‘woke’ betekent. Filosoof, dichter en vertaler Bas Belleman wil met een verklarende woordenlijst het vuur niet verder opstoken. ‘Woke is een instrument om te denken.’ Beeld Nanne Meulendijks Dit stuk… Read More

Lees meer
Bo Tarenskeen: ‘Ik laat Wittgenstein niet over de klimaatcrisis praten’
Bo Tarenskeen: ‘Ik laat Wittgenstein niet over de klimaatcrisis praten’
Taal

Bo Tarenskeen: ‘Ik laat Wittgenstein niet over de klimaatcrisis praten’

Wittgensteins Tractatus reisde met acteur Bo Tarenskeen mee van de ene opleiding naar de andere, zoals Wittgenstein zelf zijn Tolstoj meedroeg door de loopgraven. Nu is er een elfdelige voorstelling over de illustere Oostenrijkse filosoof. ‘Ik spreek dóór hem in deze tijd.’ Beeld Merlijn Doomernik Probeer je een voorstelling te maken… Read More

Lees meer
Vreemde taal
Vreemde taal
Taal

Vreemde taal

Ik kan me de magie nog herinneren van de eerste keer dat ik tijdens onze zomervakanties in Frankrijk zelf een ijsje mocht bestellen, in het Frans. Mijn vader en moeder oefenden met mij aan het terrastafeltje en nadat de uitspraak was goedgekeurd rende ik naar de bar, de toverformule in… Read More

Lees meer