Tijdens de coronalockdowns gingen nachtclubs, concertzalen en andere plaatsen voor vertier als eerste dicht en als laatste weer open, merkte mediawetenschapper Linda Duits. We zien plezier in het beste geval als leuk extraatje, en in het slechtste geval als een actieve bedreiging – van de gezondheid, zeden of productiviteit. Is dat wel terecht? In Leuk! Pleidooi voor plezier zoekt Duits naar een positiever perspectief op plezier en stuit ze daarbij op allerlei ‘pretparadoxen’. Zo wordt lol als luchtig en frivool gezien, maar schrijven we er wel een enorme corrumperende kracht aan toe. En wat te denken van al die mensen die van het amusement van de vrije tijd hun werk maken?
In haar onderzoek naar de betekenis van plezier maakt Duits veelvuldig gebruik van interviews met ‘plezierkundigen’. Zo spreekt ze filosoof Marli Huijer en hoogleraar film- en mediastudies Patricia Pisters, maar ook DJ’s, horecaondernemers, een sekswerker en een pretpark-ontwerper. Die combinatie van academische en praktische kennis levert interessante inzichten op.
Daarnaast maakt Duits af en toe een zogenaamd ‘theoretisch uitstapje’, bijvoorbeeld naar het werk van de Duitse socioloog Hartmut Rosa, wiens resonantietheorie over verbondenheid met de wereld om ons heen, een belangrijke basis vormt voor haar opvattingen over plezier. Plezier vat ze overigens breed op: het omvat zowat elke prettige ervaring, van extatische drugsroes tot kringverjaardag. Want als Duits haar lezers één ding wil meegeven, is het wel dat iedereen andere dingen leuk vindt. Onze pretvoorkeuren zijn verbonden met klasse en identiteit, en denkers die kritiek uiten op ‘lagere’ vormen van vertier – denk aan Theodor Adorno, Neil Postman en andere critici van massacultuur – worden weggezet als plezierhaters. De mogelijkheid dat plezier niet alleen bevrijdend maar ook onderdrukkend kan zijn, vindt daarmee weinig ingang.
Toch is Duits’ manifest best genuanceerd en bovendien heel toegankelijk. De kleurrijke cover, speelse schrijfstijl, zelfs het ongebruikelijke lettertype – het boek straalt plezier uit. Op mij had dat soms een averechts effect, wanneer het voelde alsof het boek voor tieners geschreven was. Maar mijn plezier is het jouwe niet, weet ik dankzij Duits.
Leuk! Pleidooi voor plezier
Linda Duits
Ten Have
224 blz.
€ 23,99
