Home Nietzsche honderd jaar dood

Nietzsche honderd jaar dood

24 augustus 2000

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

[Friedrich_Nietzsche]Friedrich Nietzsche (1844-1900) overleed op 25 augustus 1900, na een lange periode van ‘gekte’. In 1889, toen een mentale en fysieke inzinking een einde maakte aan zijn carrière, had Nietzsche dertien boeken op zijn naam staan die veel invloed hebben gehad op de westerse filosofie.

Zijn eerste boek Die Geburt der Tragödie kwam in 1872 uit en werd slecht ontvangen in de academische wereld, onder andere vanwege de felle kritiek die hij hierin levert op Socrates. Nietzsche gaf later zelf ook toe dat het boek slecht geschreven is. Desondanks is het een belangrijk werk in de moderne filosofie omdat hij hierin stelt dat onze cultuur te cerebraal (Apollinisch) is geworden. Het ontbreekt aan (Dyonisische) extase.
Eén van de belangrijkste thema’s in het werk van Nietzsche is ‘de dood van God’, die hij aankondigt in Die Fröhliche Wissenschaft (1882). In dit werk laat Nietzsche zijn hoofdpersoon, de Dwaas, aankondigen dat God dood is en dat wij de mensen, hem hebben vermoord. In Nietzsches werk spelen metaforen een zeer grote rol, en de dood van God is een metafoor voor een ontwikkeling die volgens Nietzsche al heeft plaatsgevonden, maar waar de mensen nog geen weet van hebben; het geloof in een god is ongeloofwaardig geworden, er is geen plaats meer voor God in de westerse cultuur. Nietzsche: ‘God is dood; maar het ligt in de aard der mensen dat er nog duizend jaar lang grotten zullen zijn waarin men zijn schaduw toont.’
Nauw verbonden met de dood van God is de komst van de Übermensch, een van de hoofdthema’s in Also sprach Zarathoestra (1885). De Übermensch is het meest beruchte begrip in het werk van Nietzsche. Met de dood van God is de mens zijn doel in het leven kwijt. De Übermensch is een toekomstige mens, die op de wereld kan komen als de mens zichzelf overwint. De Übermensch is ook de term die door de nazi’s is gebruikt voor de ‘Ariër’, de blonde supermens. Nietzsche-kenners zijn het er echter over eens dat dit absoluut niet de Übermensch was zoals Nietzsche hem zag. Zijn zuster Elisabeth, die nazi was, heeft na zijn dood zelfs stukken tekst veranderd, zodat deze door de nazi’s als propaganda gebruikt konden worden.
Honderd jaar na zijn dood staat Friedrich Nietzsche volop in de belangstelling, en met de nog steeds groeiende secularisering lijkt de voorspelling van Zarathoestra uit te komen; de mens begint nu pas te beseffen dat God dood is. (Thinka van Kooten)

Relevante berichten

‘John Stuart Mill streefde naar geluk met depressie tot gevolg’
‘John Stuart Mill streefde naar geluk met depressie tot gevolg’

‘John Stuart Mill streefde naar geluk met depressie tot gevolg’

We vinden het de gewoonste zaak van de wereld om zoveel mogelijk geluk te willen voor zoveel mogelijk mensen. Maar zonder John Stuart Mills Utilitarianism (1861) zouden we daar niet zo van overtuigd zijn. Naar aanleiding van de nieuwe Nederlandse vertaling spreken we met vertaler Thomas Nys over de historische achtergrond van deze geluksfilosofie: ‘We hebben niets aan het maximaliseren van geluk als mensen niet ook het vermogen ontwikkelen om geraakt te worden.’

Lees meer
Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer