Home Luisteren

Luisteren

Door Miriam Rasch op 16 juli 2021

Luisteren
07-2021 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Laat ik beginnen met een liefdesverklaring.

Ik hou van het internet, hoe het zoveel mensen die voorheen niet gehoord werden een stem heeft gegeven; ik hou ervan ondanks het gekrakeel – en gekrakeel is vriendelijk uitgedrukt voor de scheldpartijen en bedreigingen die er aan de orde van de dag zijn. Net als op huisfeestjes en borrels nemen de stemmen almaar in volume toe, totdat de ander alleen nog kan knikken ter bevestiging van wat hij niet verstaat.

De vraag is niet alleen wie een stem krijgt, maar ook naar wie geluisterd wordt, aldus Gayatri Spivak. Ik zou best wat beter willen leren luisteren. Mijn oren zijn snel afgeleid, het lukt me nauwelijks om een podcast te volgen of bij te blijven in een online vergadering.
Als je eenmaal goed oplet, blijkt luisteren overal te zijn. Er wordt geluisterd naar inheemse volkeren, naar het lichaam en de Noordzee; er zijn coaches, cursussen en methodologieën voor. Er worstelen blijkbaar meer mensen mee.

Geluid komt gestript van ruis en context binnen via onze ‘oortjes’

Luisteren is dan ook anachronistisch. Het is niet meetbaar, kan niet in beeld worden gebracht of gedeeld op sociale media. Het kost tijd en aandacht. Eva Meijer haalt in een column accordeonist Pauline Oliveros aan, die een jaar lang naar de A luisterde, de actiegroep Ambassade van de Noordzee neemt zelfs vier jaar de tijd om naar de zee te luisteren. Dit luisteren is als een uitgeworpen anker naar de wereld, een open deur die het vreemde uitnodigt binnen te komen. Als een reis, kortom. Gek genoeg, ontdekte ik, moet je er met al je zintuigen bij zijn, wil je écht luisteren. Zo beschrijft Virginia Woolf hoe de innerlijke stem niet kan opklinken zonder het heen en weer bewegen van een zoutvaatje over het tafelkleed en het geroezemoes van andere gasten op de achtergrond.

In de digitale wereld wordt daarentegen alles, dus ook de zintuigen, individueel getarget. Geluid komt, gestript van ruis en context, los van lichaam en locatie, direct binnen via onze ‘oortjes’. Terwijl enig gekrakeel juist een vereiste lijkt bij goed luisteren. Woolf: ‘But now listen; tick, tick; hoot, hoot; the world has hailed us back to it.’

De wereld nodigt ons, vreemden, binnen. Laten we beginnen met een liefdesverklaring.

Relevante berichten

Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer
Verbeelding
Verbeelding

Weekendlijstje verbeelding

Kinderen fantaseren de wonderlijkste verhalen bij elkaar. Als volwassenen raken we die kinderlijke fantasie vaak een beetje uit kwijt. Zonde, want we kunnen veel leren van onze eigen verbeelding. Dit weekend een lijstje over fantasie en verbeelding.

Lees meer