Home Kant – Wat kan de mens weten?

Kant – Wat kan de mens weten?

13 oktober 2017

Voor Kant was de voornaamste vraag wat de mens kan weten. Het lijkt erop dat je dingen eerst moet ervaren voordat je er weet van kan hebben. Maar volgens Kant is dit niet per se waar, er zijn ook dingen die voorafgaan aan de ervaring (a priori):

Volgens Kant is ruimte een a priori aanschouwingsvorm. Wil ik kennis verkrijgen over de dingen buiten mij, dan moet ik weten dat ze buiten mij zijn. Dit toont aan dat ik op de voorgaande manier niets over de ruimte te weten kom: hoe kan ik iets buiten mij plaatsen zonder reeds te weten wat ‘buiten mij’ betekent? Er moet enige kennis van de ruimte worden verondersteld voordat ik de ruimte empirisch kan bestuderen. Daarom moeten we a priori bekend zijn met ruimte.

Kant gebruikte soortgelijke argumenten om hetzelfde over de tijd te bewijzen.Kant bewijst vervolgens het bestaan van a priori begrippen, zoals substantie. Hij maakt een onderscheid tussen twee soorten wijziging: variatie en verandering. Variatie heeft betrekking op de eigenschappen die een ding heeft: de bladeren van een boom bijvoorbeeldkunnen groen of bruin zijn. Verandering komt toe aan de boom: dezelfde boom verandert de bladeren van groen in bruin. Bij het maken van dit onderscheid gebruiken we al het begrip substantie: de boom (als substantie) verandert, maar de bladeren (als de eigenschappenvan de substantie) verschillen.

Als we dit onderscheid niet aannemen, kunnen we de geldigheid van het begrip substantie niet aannemen. We zijn dan gedwongen te zeggen dat telkens als er een wijziging optreedt, er iets verdwijnt of verschijnt; de boom met de groene bladeren wordt vernietigd op hetzelfde moment waarop de boom met de bruinebladeren zijn bestaan uit het niets begint. Kant moet aantonen dat die opvatting onmogelijk is. De sleutel hiertoe is het vaststellen van tijd.

Tijd kan niet direct worden waargenomen (het is geen ding); we ervaren de tijd door dingen die al dan niet wijzigen, zoals Kant al heeft aangetoond. Als we de tijd zouden ervaren door de boom met de groene bladeren en ook door de boom met de bruine bladeren, zonder dat er enig verband tussen beide zou zijn, dan zouden we twee afzonderlijke werkelijke tijden ervaren. Aangezien dit absurd is, meent Kant dat hij heeft bewezen dat het begripsubstantie absoluut essentieel is voordat we enige ervaring van de wereld kunnen opdoen. Dit begrip is dan ook niet empirisch, maar a priori.

Dit is een fragment uit het Grote Filosofieboek
 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer