Home ‘In principe zijn wij onsterfelijk’

‘In principe zijn wij onsterfelijk’

Door Daan Roovers op 08 juli 2008

Cover van 01-1996
01-1996 Filosofie magazine Lees het magazine

Daniel C. Dennett is inmiddels voor van alles en nog wat uitgemaakt: reductionist, materialist, een kille wetenschapper. Maar hij blijft volhouden: ‘Wat een mens kan, kan een computer ook.’ Een interview.’Ik vraag me af of Daniel Dennett kinderen heeft, of een hond…’, mijmerde neuroloog Oliver Sacks tijdens zijn optreden in Wim Kayzers tv-programma ‘Een schitterend ongeluk’. Sacks kan zich niet voorstellen dat de filosoof, die de mens beschrijft als een geavanceerde computer, intieme relaties onderhoudt. Maar Dennett blijkt een hele gewone man. In tegenstelling tot Sacks is hij getrouwd. Hij heeft kinderen en kleinkinderen. ‘Maar honden heb ik niet, niet meer’, is zijn antwoord. En verder wenst hij over te gaan tot de orde van de dag: de vraag die hem bezighoudt is hoe ons bewustzijn werkt.

Eén ding is zeker: de ziel bestaat niet. Tenminste niet als een aparte eenheid die ergens in ons huist. Er is geen centraal ‘ik’ waarin alle informatie wordt gebundeld en van waaruit beslissingen worden genomen. Al jaren trekt Dennett ten strijde tegen dit misverstand, waaraan Descartes volgens hem schuldig is. Descartes splitste de mens op in lichaam en geest en vervolgens hebben we er eeuwen over gedaan om die kloof weer te dichten. Dennett weet waar het mis is gegaan en weet hoe we verder moeten: wij zijn geen geest in een machine. Wij zijn die machine.

Fort Knox
De geest, zegt Dennett, is even werkelijk als een droom. Hij vergelijkt onze geest met het goud in het Amerikaanse Fort Knox. Niemand weet òf het er ligt, maar iedereen denkt dàt het er ligt. Het ‘eventuele’ goud garandeert de dollarkoers, omdat iedereen gelooft dat het er is. Zo denken we ook dat de geest bestaat. En dat is voldoende om te geloven dat mensen zelf de veroorzakers zijn van handelingen en gedachten.

De geest is volgens Dennett geen goed georganiseerd leger met een opperbevelhebber. Het is een mierenhoop, een voortdurende stroom van informatie. Meer is er niet. Neurofysiologisch gezien valt er niet zoveel aan te merken op de ideeën van Dennett. Er is in onze hersenen geen enkele plaats aan te wijzen waar alle informatie samenkomt. Informatieverwerking lijkt een zeer complex mechanisme zonder centrale bestuurskamer. Vandaar Dennetts centrale stelling: wat een mens kan, kan een computer ook.

Het is allemaal nog toekomstmuziek. De meest geavanceerde computer is nu ongeveer net zo complex als een eenvoudig meercellig organisme. Maar dat betekent niet dat computers met de complexiteit en de eigenschappen van mensen onmogelijk zijn. Het is alleen een kwestie van tijd, volgens Dennett.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer