Home Filosoof Paul Teule vraagt zich af of een hoger minimumloon leidt tot minder werkgelegenheid

Filosoof Paul Teule vraagt zich af of een hoger minimumloon leidt tot minder werkgelegenheid

Als het minimumloon omhooggaat, daalt het aantal banen, stelt het Centraal Planbureau. Filosoof Paul Teule vraagt zich af of dit idee niet voortkomt uit verouderde economische theorieën.

Door Femke van Hout op 25 maart 2022

Filosoof Paul Teule vraagt zich af of een hoger minimumloon leidt tot minder werkgelegenheid
Cover van 04-2022
04-2022 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Rutte IV is van plan het minimumloon te verhogen naar 11,89 euro per uur. Nu is dat nog een maandbedrag, wat – afhankelijk van het aantal uren dat je per week werkt – neerkomt op zo’n 10 tot 11 euro per uur. Volgens het Centraal Planbureau (CPB) kan deze verhoging leiden tot verlies van enkele tienduizenden banen van kwetsbare en laaggeschoolde werknemers. Dit is overigens een veel kleinere daling dan aanvankelijk werd gedacht. Steeds meer onderzoeken tonen aan dat er geen bewijs is dat een hoger minimumloon een negatief effect heeft op de vraag naar arbeid. Het idee dat het minimumloon geregeerd wordt door de wet van vraag en aanbod blijkt dus niet te kloppen.

Waarom houdt het CPB in zijn berekeningen dan toch aan deze wet vast? Om dat te begrijpen moeten we terug naar de geboorte van de economische wetenschap. Theoretici als Adam Smith ontwikkelden economische theorieën die uitgingen van grote, bijna natuurkundige wetmatigheden. Deze economische wetten vormen samen een systeem waarin de waarde van alles – van de prijs van arbeid tot de prijs van een woning – in dezelfde termen wordt uitgedrukt: geld. Mensen zouden hun financiële eigenbelang perfect op deze prijzen kunnen afstemmen, waardoor de economie op voorspelbare, mechanische wijze verloopt. Economen spreken niet voor niets van het “prijsmechanisme”.’

Theorie en praktijk

‘Deze economische theorieën, die nog steeds de basis van ons economieonderwijs vormen, botsen vaak met de empirische werkelijkheid. In de praktijk denken mensen namelijk niet alleen in termen van geld. Vaak spelen andere factoren een rol, zoals morele overwegingen of psychologische processen die allerminst rationeel zijn. Dat geldt ook voor het minimumloon. Consumenten zijn, zo blijkt, best bereid om wat meer voor hun producten te betalen als dat betekent dat anderen daardoor een eerlijker loon ontvangen. Sterker nog: het feit dát we een minimumloon of AOW-uitkering hebben betekent al dat onze economie niet alleen het resultaat is van natuurkundige wetmatigheden, maar dat wij die deels gezamenlijk hebben vormgegeven op basis van onze morele opvattingen. We vinden dat mensen die fulltime werken een bestaan moeten kunnen opbouwen en dat mensen hun oude dag niet in armoede zouden moeten slijten.

Economen gebruiken nieuwe inzichten over menselijke normen en waarden, psychologische processen en menselijk gedrag om hun theorieën completer, uitvoeriger en complexer te maken. Toch lukt het nooit om volledig te voorspellen hoe de economie zich zal ontwikkelen, omdat deze afhankelijk is van de keuzes van mensen – en mensen zijn nu eenmaal onvoorspelbaar.

Je kunt je afvragen of deze onvoorspelbaarheid niet aan de fundamenten van de economische wetenschap schudt. Sommige filosofen zijn van mening dat we de hele wet van vraag en aanbod het raam uit moeten gooien en dat we alleen achteraf kunnen zien wat er in de praktijk heeft plaatsgevonden. Toch denk ik dat er een bepaalde voorspellende waarde zit in deze economische theorieën, al moeten we ze wel steeds weer aanpassen aan de praktijk. Zo moeten we accepteren dat het feit dat een hoger minimumloon tot minder banen leidt eigenlijk geen feit is: er is geen empirisch bewijs voor.’

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
chronische ziekte
chronische ziekte

Waarom het begrip ‘chronische ziekte’ niet vanzelfsprekend is

Het aantal mensen met een chronische ziekte in Nederland stijgt, stellen onderzoekers. Sanneke de Haan, bijzonder hoogleraar psychiatrie en filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, laat zien waarom het begrip ‘chronische ziekte’ niet zo vanzelfsprekend is als het lijkt.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer