Home Erasmus toch auteur fel antipaus geschrift

Erasmus toch auteur fel antipaus geschrift

10 januari 2013

Erasmus toch auteur fel antipaus geschrift

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Het anonieme, satirische schotschrift Julius exclusus (1517) tegen paus Julius II is al eeuwenlang een bron van controverse. Een Italiaanse onderzoeker heeft nu vastgesteld dat Erasmus de auteur is, meldt het NRC Handelsblad.

Het geschrift begint als een mop: paus Julius II komt dronken aan de hemelpoort. Als hoogste geestelijke bezit hij uiteraard de sleutels, maar ze passen niet en poortwachter Petrus peinst er niet over Julius, ook wel bekend als de oorlogspaus, binnen te laten. Na een hoop geruzie tussen de twee waarbij Julius hoog opgeeft over de volkeren die hij verslagen heeft, kondigt de paus ten slotte aan troepen te verzamelen om de hemel te belegeren.

Nu was paus Julius II enige jaren eerder al overleden, een dergelijke satire schrijven in het 16e-eeuwse Europa blijft een gevaarlijk waagstuk. Terwijl menig lezer toen al vermoedde dat het geschrift Julius exclusus e coelis (Julius buiten de hemelpoort gehouden) van Erasmus hand was – reeds bekend vanwege zijn Lof der Zotheid waarin hij wereldlijke én kerkelijke autoriteiten bespotte – heeft de Rotterdamse humanist altijd ontkend de schrijver te zijn. De reden dat wetenschappers tot op heden discussies voeren over de echte auteur van Julius exclusus.

Nu lijkt daar een eind aan gekomen. Volgens een groep internationale Erasmuskenners heeft de Italiaanse onderzoeker Silvana Seidel Menchi ‘onomstotelijk vastgelegd’ dat Erasmus de auteur is. Het jarenlange bronnenonderzoek van de emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Pisa wijst zelfs uit dat Erasmus zich bemoeid heeft met de druk en verspreiding van de tekst. De Italiaanse maakt haar conclusies bekend in de inleiding van het veertigste deel van het verzameld werk van Erasmus, dat op 17 januari door het Huygens Instituut gepresenteerd wordt (Erasmi Opera Omnia – de bijeenkomst is bij te wonen). 

Volgens Seidel Menchi moet ook het beeld van Erasmus worden bijgesteld, zo laat ze NRC Handelsblad weten: ‘De Julius bewijst dat Erasmus niet alleen de milde, wijze compromisfiguur is die veel wetenschappers van hem maken. Veel van hen vonden de tekst altijd te politiek om van Erasmus te zijn.’

Ivo Slangen

Een Engelse pdf van Julius exclusus kunt u hier downloaden

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer