Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Filosofie Magazine nr. 3/2021

De mens als toneelspeler

Marjan Slob

In alledaags taalgebruik over het ‘zelf’ sluimert nog steeds de notie van een ziel die losstaat van het lichaam, stelt Marjan Slob. Inzichten uit biologie en neurofilosofie halen dat idee volgens haar onderuit. Maar wat is het zelf dan wél?

Mensen verlangen ernaar dat hun ervaringen met elkaar samenhangen en coherentie vertonen. Zelfs tegen beter weten in. Dat valt op te maken uit de rubber hand illusion, een in de neuro­filosofie beroemd experiment waarbij een rubberen nephand voor je op tafel wordt gelegd terwijl je echte hand uit zicht verdwijnt (bijvoorbeeld achter een schotje). Wat blijkt: als je iemand met een kwastje over die kunsthand ziet strijken terwijl er tegelijkertijd over je verstopte hand wordt geaaid, voel je na ongeveer elf seconden dat die kunsthand ‘bij jou hoort’. Je hebt dus een gewaarwording van je ‘zelf’ in die kunsthand.

In die elf seconden ben je echt niet gek geworden. Je weet best dat de nephand niet aan jouw lichaam vastzit. Maar het voelt niet langer zo. Neurofilosofen verklaren dit verschijnsel door te suggereren dat mensen mentaal de eenheid willen bewaren tussen hun tactiele en hun visuele gewaarwordingen. Het experiment laat zien dat wij bekende feiten (‘Die nephand zit niet vast aan mijn lichaam en kan ik dus onmogelijk voelen’) al na een paar seconden opofferen om ons beeld van onszelf maar in stand te kunnen houden.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden