7 tips voor omgaan met de ellende in de wereld van filosoof Frank Meester

De ‘antwoordelijkheidscrisis’, zo noemt filosoof Frank Meester onze situatie. Van ecologische rampen tot oorlogen en femicide: dagelijks worden we overspoeld door een hele bak aan ellende. We willen daar antwoorden op zoeken, maar voelen ons machteloos en verlamd. Hoe gaan we om met al die ellende in de wereld? Meester geeft zeven tips.

‘Veel van de ellende om ons heen komt doordat we mensen boven andere dieren stellen. We denken dat we het recht hebben om dieren te gebruiken als proefkonijnen, ze onder erbarmelijke omstandigheden vast te houden en ze te vermoorden. Er is zoveel pijn en leed door onze omgang met andere dieren. Door te stoppen met het eten van dierlijke producten, pak je die enorme bak aan ellende aan.’

‘Zodra je jezelf probeert te verbeteren, word je beschuldigd van hypocrisie. Je moet iets volledig consequent doen, anders kun je het beter laten, is het idee. Dat maakt iets goeds doen heel lastig. Het is onmogelijk om alles consequent door te voeren. Blijf toch proberen het goede te doen, wetende dat het nooit helemaal gaat lukken. Een beetje is al heel wat.’

‘Kun je beter één persoon in je eigen omgeving helpen of dat geld gebruiken om twintig vaccins te kopen voor kinderen in ontwikkelingslanden? Jouw geld kan misschien meer doen in een ander gebied, maar je weet precies welke goede gevolgen een actie in jouw concrete omgeving heeft. We zijn allemaal ingebed in een concrete omgeving en daarin kan onze hulp het grootste effect hebben.’

‘De bever bouwt dammen die het landschap veranderen. Dat nieuwe landschap heeft invloed op hoe hij zijn nestjes maakt en die nestjes beïnvloeden op hun beurt het landschap, waardoor de bever weer andere dammen gaat bouwen. Anders gezegd: er is een voortdurende wisselwerking tussen onszelf en onze omgeving. Met een handeling in je directe omgeving doe je niet alleen iets kleins, je verandert de wereld om je heen, wat weer verdere impact heeft. We zijn een schakel in een geheel.’

‘We zijn klungelige wezens. Daarvan moeten we ons meer bewust zijn. We denken soms dat we God zijn en alles kunnen oplossen, maar we kunnen de consequenties van onze acties vaak niet overzien. Voor je het weet, creëer je met een “oplossing” weer een nieuw probleem. Tegelijk heeft het ook iets hoopvols en aandoenlijks dat we ondanks onze beperkingen steeds beter willen worden.’

‘Mijn teckel heeft een heel ander perspectief dan ik. Ze bekijkt de wereld van dicht bij de grond en ziet andere dingen. Het kan best verrassend zijn om haar perspectief na te bootsen, door op je handen en voeten te lopen. Mijn teckel en ik hebben allebei blinde vlekken, maar door met haar te zijn, ontdek ik dingen die zij wel ziet. Probeer eens een ander perspectief uit, dan ontdek je dingen die je anders niet had kunnen bedenken.’

‘De ene biljartbal raakt een andere en brengt hem daarmee in beweging. En die bal raakt weer een andere bal die daardoor ook in beweging komt. Ik denk dat veel mensen wel iets goeds willen doen, maar niet zo goed weten wat of hoe. Ze zien al die grote problemen en voelen zich machteloos. Ik zou zeggen: kijk of er mensen of initiatieven in je omgeving zijn die je raken en laat je daardoor in beweging brengen.’

Frank Meester (1970) is schrijver en filosoof. In zijn nieuwe boek Ook maar een mens stelt hij dat we de problemen van deze tijd alleen kunnen aanpakken als we onszelf en onze relatie tot andere dieren opnieuw doordenken. Meester: ‘We vragen ons vaak af wat het verschil is tussen mens en dier, maar dat is alsof je je afvraagt wat het verschil is tussen een stoel en een meubel. Het is een absurde vraag.’ Wat zijn we dan wel? ‘Ook maar een dier, met beperkingen en blinde vlekken. Die beperkingen moeten we onder ogen komen, willen we de vele crises die er zijn te lijf gaan.’

Ook maar een mens. Hoe te antwoorden op alle ellende in de wereld
Frank Meester
Ten Have
248 blz.
€ 22,99