Vrouwen, trap niet in de val van de tradwife

Hier ben ik dus, om het nogmaals te hebben over ‘de vrouw’. Vergis u niet: het is nog altijd een irritant onderwerp, vooral voor ons vrouwen. Er was al veel inkt gevloeid en verspild voor ik Le deuxième sexe schreef, en het is er niet beter op geworden. Er worden nog altijd stuitend domme dingen gedebiteerd over ‘de vrouw’.

En die tradwives, vous êtes sérieux? Hoe is het in hemelsnaam mogelijk? Vrouwen die er hun leven, hun carrière, hun roeping, hun merknaam, hun economisch winstmodel van maken om huisvrouw te zijn, en dat dan op sociale media verkopen als een groot geluk. Het cliché van het dienende vrouwtje, het barende wezen dat haar roeping in vervulling ziet gaan met elk kind dat ze op de wereld zet. Met elk zuurdesembrood dat ze bakt en met elke trui die ze breit vervolmaakt ze zichzelf en stijgt ze in de hiërarchie van de tradwives. Imaginez-vous!

Er is een neoconservatieve revival gaande die de vrouw probeert te verleiden terug te keren naar waar de man haar hebben wil: staand in de keuken en met gespreide benen liggend in bed. Er woedt een cultuuroorlog over het wezen van de vrouw. Er zit een hele ideologische en economische machinerie achter al die influencers die jonge meisjes wijsmaken dat ze zichzelf bevrijden door hun ketenen te knuffelen. Welk voorbeeld scheppen die ‘momfluencers’, welk beeld van de vrouw verheerlijken ze? Dat van de vrouw als mysterieus schepsel dat voorbestemd is om kinderen te baren, in de pannen te roeren, en zo, dienstbaar aan de man, haar essentie verwezenlijkt. Quelle connerie! Maar wel zeer doeltreffend, blijkbaar, anders was ik niet teruggestuurd. En waarom eigenlijk ik? Ik zal het u zeggen: omdat ik altijd bijzonder ijverig ben geweest en omdat zwijgen nooit mijn sterkste kant was. Omdat ik Castor ben, een bever die onophoudelijk zijn leefwereld vormgeeft. Omdat ik min of meer alleen en eigenhandig het vuur van de tweede seksuele revolutie aangeblazen heb. En omdat geen enkel boek over het onderwerp tot op heden zo volledig en zo goed is als De tweede sekse. Daarom. Punt.

Mijn boek verscheen in 1949. Ik stierf in 1986. Ik hoor u denken: er is inmiddels ontzettend veel veranderd, n’est ce pas? Ja, vrouwen kunnen nu dingen doen waar ze in mijn tijd niet eens van durfden te dromen. Ja, er zijn stappen gezet, maar wat een kleine stapjes, o zo kleine, langzame, trage, treuzelende, slenterende stapjes. En laten we de stappen die achteruitgezet zijn niet vergeten. Velen van u sussen zichzelf in slaap door te beweren dat de vrouw vandaag de dag gelijk is aan de man. ‘De emancipatie is voltooid,’ beweren sommigen, uiteraard vooral mannen. Quelle farce! Alleen een ongeëmancipeerde geest gelooft dat de emancipatie voltooid is. Het is domweg een nieuwe schakel in de keten van leugens die vrouwen gevangenhoudt. Het narratief dat mannen en vrouwen gelijk worden behandeld is een doelbewust verspreid verzinsel. Het is de nieuwste variatie op het oude thema dat het verhaal van de mensheid domineert: mannen verzinnen allerlei verhalen om hun suprematie te bestendigen. Nee, gelijkheid van man en vrouw is nog altijd een verre droom. En dan heb ik het niet alleen over het lot van de vrouwen in Iran of Afghanistan.

Nog maar pas geleden zei Michelle Obama dat de Verenigde Staten niet klaar zijn voor een vrouwelijke president. Dat moest ik even laten bezinken. We hebben het hier over het zogenaamde land of the free. Maar kan ik haar ongelijk geven? De feiten zijn wat ze zijn. Dat hebben de vorige verkiezingen wel duidelijk gemaakt. Wanneer kiezers de keuze krijgen tussen een competente vrouw en een criminele man trekt die laatste aan het langste eind. Een man, nota bene, die van vrouwonvriendelijkheid een erekwestie maakt. Grab ‘m by the pussy. Is dat geen goed voorbeeld van stappen achteruit zetten? Dat een president zich zoiets in zijn hoofd haalt, laat staan zegt – in mijn tijd was dat niet eens denkbaar. Maar die president bewijst natuurlijk wel de noodzaak van mijn betoog, en mijn gelijk. Hij is een levend monument voor het meerwaardigheidscomplex waar mannen aan lijden. U hoort het goed, ik heb me niet versproken. Mannen lijden aan een meerwaardigheidscomplex. Dat is al eeuwenlang zo, en om dat in stand te houden dwingen ze de vrouw in een minderwaardige positie. Zelfs de meest bescheiden mannen lijden aan een meerwaardigheidscomplex. Zelfs een totaal gebrek aan competentie vormt geen belemmering om zich goed te voelen over zichzelf.

Daarnet nog, voor ik hiernaartoe kwam, ben ik even iets gaan drinken. Ik nam plaats aan de bar en bestelde een whiskey. Ik keek wat rond en kon mijn ogen niet geloven. Aan de tafel links van me zat een perfect opgemaakte vrouw een foto te maken, niet van de omgeving of van haar vrienden, maar van zichzelf. Met haar cappuccino. Ze tuitte haar lippen erbij alsof ze haar spiegelbeeld wilde zoenen. En aan de tafel rechts van me deed iemand precies hetzelfde met haar croissant. Waarom mensen fotograferen wat ze eten en drinken is me een raadsel. Ja, ik weet dat ze die selfies op sociale media plaatsen en dan hopen dat anderen dat leuk zullen vinden. Ik weet het, maar ik begrijp het niet. Stupéfiant! Mijn ogen rolden bijna uit hun kassen van verbazing. Sociale media. Nooit eerder is er iets uitgevonden dat mensen in staat stelt om zo snel en zo schaamteloos hun dwaasheden te presenteren als deugden. Sociale media hebben mensen nog meer tot kuddedieren gemaakt dan ze al waren. Het zelf nadenken en oordelen wordt gesmoord – de mens verwordt tot volger.

Enfin, ik haalde mijn notitieboek uit mijn handtas en begon op te schrijven wat ik u allemaal wilde vertellen. Al snel kwam er een man naast me zitten.

‘Ken ik u ergens van?’

Ik wilde niet de indruk wekken dat ik zin had in zijn gezelschap, dus ik zei met een uitgestreken gezicht: ‘Dat betwijfel ik sterk, ik ben al jaren dood.’

Helaas zag hij daar geen afwijzing, maar een aanmoediging in. Hij schoot in de lach. ‘Een vrouw met humor, dat is zeldzaam. Ik vermoed dat u op niemand wacht. Want een vrouw zo alleen met een glas whiskey…’

Ik keek hem zo streng als ik kon aan, om duidelijk te maken dat ik met rust gelaten wilde worden. Zonder resultaat. Hij ging breed zitten, knieën ver uit elkaar, en nam zo twee zitplaatsen in. Alleen een man vindt zichzelf zulk belangrijk gezelschap dat hij spontaan en ongevraagd naast een vrouw gaat zitten om haar te vereren met zijn aanwezigheid.

‘Excuseert u mij, maar ik probeer te werken.’ Zonder hem verder een blik waardig te keuren, ging ik verder met het opschrijven van mijn gedachten. Maar toen voelde ik dat hij zich half over mij en mijn notities heen boog. (Hallo, ooit van espace vital gehoord?)

‘Ho maar wacht even, staat daar “loonkloof”? Zal ik eens wat vertellen?’ En nog voor ik iets kon zeggen, begon hij aan een warrig betoog. Hij had het over een vrouw op zijn werk die een hogere functie bekleedde dan hij en meer verdiende, maar volgens hem niet harder werkte. Hij begon over een literaire prijs die gewonnen was door een vrouw. Stel je voor. Ursula von der Leyen, Angela Merkel en zelfs Margaret Thatcher kwamen langs, als ‘bewijs’ dat vrouwen in de politiek geen redding brengen. De woordenbrij eindigde in een duidelijke conclusie: ‘Het zijn slechte tijden om een witte man te zijn.’

Le petit pauvre, hij aasde echt op mijn sympathie.

Decennialang hebben we geprobeerd kleine, moeizame stapjes voorwaarts te zetten, en de man voelt zich nu al bedreigd! Ik heb lang geleden al voorspeld dat er een tegenreactie zou komen. Want middelmatige mannen zijn nergens zo bang voor als voor mondige vrouwen. Precies daarom wordt vrouwen al eeuwenlang de mond gesnoerd. Een kleine opfrissing van het verleden kan geen kwaad. Stel je voor dat we medelijden zouden hebben met de nostalgische man die heimwee heeft naar die goede ouwe tijd, toen het zo veel makkelijker was om een man te zijn.

De ontdekking van de vrouw. De tweede sekse van Simone de Beauvoir herverteld
Alicja Gescinska
Athenaeum
88 blz.
€ 15,-