Home Wie is de man? Wie is de vrouw?

Wie is de man? Wie is de vrouw?

Door Stine Jensen op 29 mei 2018

Wie is de man? Wie is de vrouw?
Cover van 06-2018
06-2018 Filosofie magazine Lees het magazine

Hoe verder na #metoo? Hoe gaan de seksen met elkaar om? Maar ook: wie is de man, wie is de vrouw? Een verhaal van Stine Jensen over macht, empathie en spiritualiteit.

Kent u de Proust-questionnaire? Het is een vragenlijst die je ware aard zou onthullen. De Franse schrijver Marcel Proust gaf er ooit openhartig antwoord op toen hij 13 en toen hij 20 jaar was. De vragenlijst werd daarom naar hem vernoemd. Ik heb de vragenlijst zelf ook twee keer in mijn leven ingevuld, één keer toen ik 34 en één keer toen ik 46 was. Beide keren werden mijn antwoorden gepubliceerd in HP/De Tijd.

Twee ogenschijnlijk gemakkelijke vragen van de lijst zijn de volgende, en u mag ze nu ter plaatste beantwoorden aan uw buurman of buurvrouw. Komt-ie:

Welke eigenschap waardeert u in de man?
Welke eigenschap waardeert u in de vrouw?

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: StudioVonq

Ik heb er beide keren tamelijk verschillend op geantwoord. Toen ik 34 was, en geen relatie of kind had, waardeerde ik de zogenaamde vrouwelijke eigenschappen in de man: zorgzaam, lief, attent, sensitief. In vrouwen waardeerde ik dat wat als mannelijk te boek stond: kracht, lef, humor. Maar twaalf jaar later waren mijn antwoorden anders. In vrouwen waardeerde ik hun vermogen om verbinding te maken. In mannen waardeerde ik ‘de bereidheid om zijn kracht in te zetten om anderen te helpen. Variërend van een galant gebaar, zoals een jas om iemand heen slaan die het koud heeft, tot een duwtje in de rug op de fiets, tot een brandend huis in gaan om iemand te redden.’ Bescherming en kracht. Ik waardeerde het klassiek – of zo uw wilt stereotiep – mannelijke in de man.

Ik brak me er een tijdje het hoofd over. Vooropgesteld: ik heb mijn feministische theorie heus wel paraat, en ik weet dat wat wij ‘mannelijk’ en wat wij ‘vrouwelijk’ noemen een culturele constructie is en niet aan biologische lichamen is voorbehouden. Maar er rustte voor mij wel een taboe op het waarderen van het mannelijke in de man. Een man kon van mij als feminist vooral bonuspunten verdienen als hij zijn vrouwelijkheid goed ontwikkeld had. Maar daarmee zei ik ook dat het het leukste aan een man was als hij zo veel mogelijk op een vrouw leek. En dat de beste vrouw zo mannelijk mogelijk moest uitvallen.

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: StudioVonq

Mijn dochter van acht heeft zich onlangs ook over een variant van deze twee vragen uit de Proust-questionnaire gebogen – je kunt daar niet vroeg genoeg mee beginnen. In het kader van de schoollessen over lentekriebels – en ik hoef dankzij juf Ank geloof ik aan niemand uit te leggen wat hiermee bedoeld wordt – moest zij haar ideale man en vrouw omschrijven in de vorm van tops en flops. Hier zijn haar antwoorden. Haar ideale vrouw is als een zon vormgegeven en de stralen zeggen dat zij niet mag roken, leuk gekleed moet gaan, lief is, grappig, mooi haar heeft en sportief is. Haar ideale man is een lijstje: het haar is kort; verder is hij grappig, stoer, lief, sterk, ruikt hij lekker, moet hij lekker kunnen koken, en is hij beschermend. Ik geef toe dat ik een aangeleerde feministische reflex moest onderdrukken om haar onmiddellijk te corrigeren. Dat onderdrukken deed ik dan weer vanuit de opvoedersreflex dat je niet meteen kritisch mag oordelen, maar eerst positieve aandacht moet geven aan dat wat het kind geproduceerd heeft. Ik constateerde een mix van klassiek mannelijke en vrouwelijke eigenschappen die toebedeeld werden aan beide seksen; haar ideale man kookt, is lief en stoer. Haar ideale vrouw draagt leuke kleding, is sportief en rookt niet. Even later drong het tot me door dat zij mogelijk een geïdealiseerde versie van haar eigen vader en moeder had beschreven. Ouders vormen een blauwdruk voor ideeën die het kind heeft over mannelijk en vrouwelijk, zowel in positieve als in negatieve zin. Dat ‘leuk gekleed’ is een aansporing die ik regelmatig krijg voorgespiegeld: ‘Mama, het is feest, nu moet je iets leuks aantrekken’, en dat gebod van ‘lekker ruiken’ is iets wat haar vader regelmatig van haar te horen krijgt: ‘Papa, nu moet je echt onder de douche.’ Dat deze oefening deel uitmaakt van de lentekriebels is trouwens veelzeggend: als ze het gaan hebben over seksualiteit, horen ideeën over mannen en vrouwen en hun gedrag – wie maakt de grappen, wie neemt er initiatief, wie trekt er iets leuks aan – daarbij. Sterker nog: ze vormen de basis van de normen, waarden en verwachtingen over seksualiteit. Denis Diderot, een andere schrijvende Fransman, zei ooit: ‘Het heden is zwanger van de toekomst.’ Kijkend naar mijn dochter zie ik dat het hier ergens allemaal begint, al die ideeën die meespelen als we het hebben over #metoo.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer