Niet iedere treinspotter is autistisch en een droevige dag maakt je nog niet depressief. Hoe bepalen we wanneer bepaald gedrag bij een mentale stoornis hoort? Die diagnoses zijn het terrein van psychologen en andere deskundigen, maar volgens onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam kan ook kunstmatige intelligentie hierbij helpen. In hun onderzoek lieten ze proefpersonen met en zonder autisme verschillende cognitieve tests doen, waarvan de uitslagen door AI werden geanalyseerd. AI kon mensen met autisme er goed uitpikken, mogelijk nog accurater dan deskundigen.
Wat is het feit?
‘Kunstmatige intelligentie kan autisme herkennen.’ Bron: Van der Burg, E., R.M. Jertberg, H.M. Geurts, B. Chakrabarti & S. Begeer. ‘Finding the forest in the trees. Using machine learning and online cognitive and perceptual measures to predict adult autism diagnosis.’ Translational Psychiatry. Online gepubliceerd op 19 februari 2026.
Maar dat betekent nog niet dat we zonder psychiaters kunnen, vindt psycholoog en wetenschapsfilosoof Trudy Dehue. ‘Psychiaters besluiten met elkaar om bij bepaalde eigenschappen van een “stoornis” te spreken. Wat een stoornis is, hangt dus niet af van een objectieve, neutrale standaard, maar van een menselijke afspraak. De tests die vervolgens worden ontworpen om na te gaan of een diagnose mag worden gesteld, zijn ook door mensen gemaakt. Je kunt daarom niet doen alsof hier bepaalde meetbare data een objectieve realiteit weerspiegelen, want aan elke stap van de diagnose liggen menselijke en dus betwijfelbare beslissingen ten grondslag.’
Wie stelt kritische vragen?
Trudy Dehue (1951) is psycholoog en emeritus hoogleraar wetenschapsfilosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Ze schreef onder meer het boek De depressie-epidemie (2008).
Dehue betwijfelt of AI mensen goed kan diagnosticeren. ‘Hoe bepaal je of een diagnose goed is? Ga je daarbij af op de tevredenheid van de gediagnosticeerde persoon of van diens therapeut?’ In onze veeleisende samenleving kan een diagnose een verontschuldiging bieden voor het gevoel dat we falen, meent Dehue. Veel mensen willen die troost. ‘Als de algoritmen van AI zo zijn afgesteld dat velen de gewenste diagnose ook krijgen, zal men dik tevreden zijn. Maar de arme medewerkers van de GGZ zitten dan met nog meer mensen die om een behandeling vragen, die ze in een vriendelijkere samenleving niet nodig zouden hebben.’
Even tussendoor …
Meer lezen over filosofie en wetenschap? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief:
