Home Waarom doodsangst leidt tot polarisatie

Waarom doodsangst leidt tot polarisatie

Door Carolien van Welij op 04 mei 2017

Waarom doodsangst leidt tot polarisatie
Cover van 05-2017
05-2017 Filosofie magazine Lees het magazine


Illustratie: Bas van der Schot

Volgens Freud draaide alles om seks, behalve seks zelf. Volgens de ‘terrormanagementtheorie’ is doodsangst onze belangrijkste drijfveer.

‘Onbewust zijn we allemaal bang voor de dood’, aldus existentieel filosoof Marleen Moors. ‘We zijn niet zozeer bang om te sterven als wel vooral om betekenisloos en nietig te zijn. En we zijn er heel goed in om die angst te verdringen. Maar een sterfgeval in je familie of tv-beelden van een aanslag triggeren die onbewuste doodsangst. Om daarmee om te gaan proberen we onszelf symbolisch onsterfelijk te maken. Dit experiment laat één manier zien waarop we omgaan met doodsangst: we klampen ons hardnekkiger vast aan ons wereldbeeld. Dat geeft veiligheid: je voelt je onderdeel van een geheel en zo druk je die angst weg. Dat werkt polariserend: om je wereldbeeld te versterken ga je je vasthouden aan je vooroordelen en andersdenkenden demoniseren. De terrormanagementtheorie binnen de experimentele existentiële psychologie gaat ervan uit dat onbewuste doodsangst onze keuzes in grote mate beïnvloedt. Ik kijk door die bril naar maatschappelijke fenomenen, zoals de verrechtsing van Europa. 

We doen als maatschappij net alsof de dood er niet is – het is een soort collectieve leugen –, maar de mens is Sein-zum-Tode, zoals Heidegger zegt. Elk moment van de dag zijn we sterfelijk. Ons verlangen naar symbolische onsterfelijkheid is op zichzelf niet verkeerd. Zingeving is fundamenteel van belang om te kunnen omgaan met onze doodsangst. Het  zorgt ervoor dat je je deel voelt van de menselijke geschiedenis. Dat je gezien wordt. Het is dus niet gek dat zoveel mensen een boek willen schrijven.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer
Verbeelding
Verbeelding

Weekendlijstje verbeelding

Kinderen fantaseren de wonderlijkste verhalen bij elkaar. Als volwassenen raken we die kinderlijke fantasie vaak een beetje uit kwijt. Zonde, want we kunnen veel leren van onze eigen verbeelding. Dit weekend een lijstje over fantasie en verbeelding.

Lees meer