Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 1/2018

‘Sta je eigen verlichting niet langer in de weg’

Florentijn van Rootselaar
Filosoof, journalist, schrijver

Verlichting wordt vaak gezien als het resultaat van een lange, moeizame leerweg. De Amerikaanse filosoof Douglas Berger legt uit dat verlichting eigenlijk al in iedereen aanwezig is. 

Douglas Berger sprak op Thinking Planet op 21 april 2018 over zenboeddhisme.

Toen stortte de leraar zich op zijn leerling, pakte hem bij zijn kraag en schudde hem flink door elkaar.’ 

De buitengewoon vriendelijke filosoof – en kenner van het boeddhisme – zegt het lachend.

Hoe ontwikkel je je als mens volgens het zenboeddhisme? Hoe word je verlicht? Dat is het onderwerp van gesprek met de Amerikaan Douglas Berger, de kersverse hoogleraar vergelijkende filosofie aan het Instituut voor Wijsbegeerte van de Universiteit Leiden. We zitten in de werkkamer van de filosoof in het net betrokken monumentale P.J. Veth-gebouw, grenzend aan de Japanse tuin.
Centraal in het gesprek staat de verrassing – de gebeurtenis die je bevrijdt uit je beperkte geest. Soms gaat het zelfs om een shock; er is heel wat voor nodig om je vaste patronen in de omgang met anderen te doorbreken. De mens is een gewoontewezen, en dat belet hem open te staan voor nieuwe ervaringen; het verhindert hem evenzeer om praktisch goed te handelen. Je weet je door je gerichtheid op jezelf onvoldoende aan te passen aan de situatie. 

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: StudioVonq

De geliefde vorm die de oude zenmeesters daarvoor gebruiken is de koan – soms een korte cryptische kreet, maar ook een langer verhaal waar je als luisteraar geen vat op krijgt. En juist daarin schuilt de bevrijdende kracht van zo’n koan, zegt Berger, auteur van onder meer Encounters of Mind. Luminosity and Personhood in Indian and Chinese Thought.

We beginnen het gesprek met een koan, enthousiast en snel verteld door Berger:

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden