Home Onderwijs Pedagogische pedanterie
Onderwijs

Pedagogische pedanterie

Door Caspar van Meel op 20 december 2012

04-2002 Filosofie magazine Lees het magazine

Het onderwijs lijkt in een permanente crisis verkeren. Het ontbreekt de student aan algemene ontwikkeling en talenkennis, de scholier wordt overbelast met ‘zelfwerkzaamheid’ en staat onder de prestatiedruk van de CITO-toets. Leraar is bovendien al jaren een van de meest impopulaire beroepen. In de essaybundel De waarde van opvoeden: De filosofie van onderwijs en ouderschap gaat de Spaanse filosoof Fernando Savater de problemen in het onderwijs te lijf met de humor en de heldere stijl waarmee hij reeds faam verwierf in zijn bestseller Het goede leven – een reeks brieven aan zijn zoon over de kunst van het leven.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Ook nu weer schrijft Savater brieven, ditmaal aan de schooljuf en de Spaanse minister van onderwijs. De schooljuf steekt hij een hart onder de riem in de moeilijke tijden van een  “gedesoriënteerde, samenleving” aan “fragmentatie en solipsisme” onderhevig. “Voorop staat dat ik van alle werkende mensen de leraren – de schooljuffen, schoolmeesters, ja alle docenten – beschouw als de meest noodzakelijke, de meest heldhaftige, de meest grootmoedige en de meest beschavende van allen die zich dagelijks inspannen om in de behoeften van een democratische samenleving te voorzien.”

Savater is misschien breedsprakig, moralisme valt hem niet te verwijten. Genuanceerd schrijft hij over de invloed van globalisering, relativisme en media op het onderwijs en tikt de al te hooghartige leraar op zijn vingers. Leraren vallen volgens hem maar al te vaak aan “pedagogische pedanterie” ten prooi. “In wezen is het probleem van de pedant dat hij geen beginners wil onderwijzen, maar door geleerden bewonderd wil worden.” Een goede leraar laat in zijn studenten vooral “intellectuele hartstocht” ontvlammen. Namen leraren deze raad maar ter harte en zouden wij ze maar wat meer respect gunnen, dan zouden leraar en onderwijs misschien eens uit hun voortdurende crisis raken.

De waarde van opvoeden: Filosofie van onderwijs en ouderschap, door Fernando Savater, uitg. Bijleveld, Utrecht 2002, blz. 207, € 14, 95

Relevante berichten

Voordoen
Voordoen
Onderwijs

Voordoen

Op de middelbare school had ik een geschiedenisleraar die graag dreigde: ‘I’m going to kick you under the bottom!’ Veel meer herinner ik me niet van zijn lessen en hij voegde nooit de daad bij het woord. Dat was anders voor de zenleerling Shui-lao, die een flinke schop onder de… Read More

Lees meer
Wanneer polarisatie de klas bereikt
Wanneer polarisatie de klas bereikt
Onderwijs
Voor leden

Wanneer polarisatie de klas bereikt

Het klaslokaal zou een veilige plek moeten zijn om te oefenen met vrije meningsvorming. Maar spanningen uit de samenleving dringen er steeds dieper in door. Staat de vrijheid van meningsuiting er onder druk? Op 16 oktober vorig jaar werd Samuel Paty, docent maatschappijleer en geschiedenis, ’s middags op straat in… Read More

Lees meer
‘Filosofieles moet niet alleen iets voor de Randstad zijn, of de elite’
‘Filosofieles moet niet alleen iets voor de Randstad zijn, of de elite’
Onderwijs

‘Filosofieles moet niet alleen iets voor de Randstad zijn, of de elite’

‘Filosofieonderwijs is van levensbelang, ook op het Groningse platteland’, zegt filosoof Eva-Anne Le Coultre. Met geld van het project Toukomst (Gronings voor toekomst) wil zij ervoor zorgen dat alle Groningse leerlingen filosofieles krijgen – en niet alleen havisten en vwo’ers, maar ook vmbo’ers.  Filosofieles is hip, ziet filosoof Eva-Anne Le… Read More

Lees meer
‘Het is tijd voor een nieuwe universiteit’
‘Het is tijd voor een nieuwe universiteit’
Leiderschap

‘Het is tijd voor een nieuwe universiteit’

De Nederlandse wetenschap verkeert in crisis, stelt filosoof Ingrid Robeyns. Ze schreef met anderen een pamflet. Waar is de ‘vrijplaats van belangeloze nieuwsgierigheid’ gebleven? Ingrid Robeyns, hoogleraar ethiek aan de Universiteit Utrecht, heeft er de afgelopen jaren een beroep bij gekregen: activist en lobbyist. De Nederlandse wetenschap verkeert in crisis,… Read More

Lees meer