Home Nietzsche en het nihilisme

Nietzsche en het nihilisme

28 januari 2019

Nietzsche en het nihilisme

Friedrich Nietzsche zag het Europa om hem heen vervallen in nihilisme: de overtuiging dat alles waardeloos is. Hij schetste twee mogelijke toekomstige scenario’s: vervallen in onverschilligheid, of het voortouw nemen en onze eigen waarden scheppen.

Nietzsche onderscheidt verschillende soorten of gedaanten van het nihilisme, die allemaal kunnen worden verzameld onder de term ’het Europese nihilisme’.

‘Europa’ staat voor een grote verscheidenheid aan historische periodes, nationale culturen, volken, standen en ‘rassen’. Het huidige Europa is op een belangrijk punt in zijn ontwikkeling aangekomen, in zoverre veel van die verschillen nu lijken te worden verzameld in één moderne Europese cultuur. Niet alleen wordt Europa politiek meer één geheel, maar vooral leiden wetenschap, democratie en andere moderne ideeën ertoe dat steeds meer van die verschillen verzameld worden in een mengsel dat volgens Nietzsche bedenkelijke aspecten heeft.

Al die ontwikkelingen leiden tot het ontstaan van een Europese mengselmens, die zich naar twee kanten toe kan ontwikkelen.

Het is mogelijk dat de spanningen die de Europese cultuur en geschiedenis als geheel kenmerken zich nu ook binnen de individuele Europeaan ontwikkelen, zodat die daardoor – als een maximaal gespannen boog – verre doelen kan bereiken. Maar waarschijnlijker is een ontwikkeling in de andere richting: de verschillen vervagen of de last van de spanning ertussen wordt ontvlucht in onverschilligheid. Doorgaans zal de moderne Europeaan een sceptische houding hebben. Hij zal lijden aan de typisch Europese ziekte van het relativisme, lelijker, zieker en zwakker worden en zichzelf daardoor steeds meer verachten. En: “wat betekent tegenwoordig  nihilisme, als het niet dat is? … Wij zijn de mens zat…”.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
chronische ziekte
chronische ziekte

Waarom het begrip ‘chronische ziekte’ niet vanzelfsprekend is

Het aantal mensen met een chronische ziekte in Nederland stijgt, stellen onderzoekers. Sanneke de Haan, bijzonder hoogleraar psychiatrie en filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, laat zien waarom het begrip ‘chronische ziekte’ niet zo vanzelfsprekend is als het lijkt.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer