Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Filosofie Magazine nr. 3/2021

Niet normaal

Jannah Loontjens
Essayist

One Flew over the Cuckoo’s Nest (1975) bekritiseert de maatschappelijke omgang met mensen die afwijken van de norm: ze worden opgesloten als geesteszieken. Jannah Loontjens bekijkt de film vanuit een eigentijds perspectief.

Als adolescent wenste ik weleens dat het algemeen bekend zou zijn dat ik gek was; dan zou ik niet meer zo mijn best hoeven doen, dacht ik. De mensen zouden dan denken: ach, dat is Jannah, die is een beetje gestoord, laat haar maar. Er zit een rare kronkel in deze gedachte: alsof waanzin een vrijbrief is om geaccepteerd te worden, alsof gekken niet veroordeeld worden.

De geschiedenis laat juist het tegenover­gestelde zien: krankzinnigheid wordt vrijwel altijd als een bedreiging ervaren. Afwijkend gedrag valt buiten de structuur van het normale; het is onvoorspelbaar en dus eng. Wat ons beangstigt, willen we onder controle krijgen. Het is deze strijd, het dresseren van de mensen die uit de pas lopen, die centraal staat in de film One Flew over the Cuckoo’s Nest. De leidinggevenden in de inrichting waar­binnen de film zich afspeelt vrezen opstandig gedrag van de patiënten, met name van herrieschopper McMurphy (Jack Nicholson). Tegelijkertijd speelt de hoofdzuster ook juist in op de angsten van patiënten, om op die manier discipline af te dwingen.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden