Home Met alle zintuigen filosoferen

Met alle zintuigen filosoferen

Door Claudia Galgau op 03 mei 2017

Cover van 05-2017
05-2017 Filosofie magazine Lees het magazine

De geest uit de fles is het nieuw verschenen boek van Ger Groot, filosofiedocent aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hierin verbindt hij de geschiedenis van de filosofie aan culturele verschijnselen zoals YouTube-fragmenten van filmklassiekers en de hedendaagse mode. Zo laat hij zijn lezers met al hun zintuigen filosoferen.

Wat is het belangrijkste inzicht uit het boek?

‘Dat het juist in deze atheïstische tijd belangrijk is om ons te verdiepen in religieuze ideeën. Tegenwoordig worden veel boeken geschreven vanuit de gedachte dat theologie en filosofie gescheiden werelden zijn, maar dat is niet zo. In de moderniteit is God verdwenen, en de mens heeft zichzelf ervoor in de plaats gezet. We komen er echter steeds vaker achter dat het niet werkt. Kijk bijvoorbeeld naar klimaatverandering. Nu is het weer tijd om te beseffen dat we de werkelijkheid niet kunnen beheersen alsof het ons eigendom is, alsof we erboven staan.’

Wat kunnen atheïsten opsteken van streng religieuze concepten in het boek, zoals de erfzonde?

‘Het gevoel van schuld is iets wat we nog steeds heel sterk hebben, het komt terug in bijna ieder zelfhulpboek. We voelen heel vaak dat we tekortschieten. Op moreel vlak denken we bijvoorbeeld dat we te weinig sporten of onze vrienden te weinig zien. Maar dat gevoel van schuld en tekortschieten is alleen maar goed te begrijpen als we het zien tegen de achtergrond van de religieuze beleving. Dan pas kunnen we ook kijken naar hoe we het kunnen oplossen.’

Veel van de culturele voorbeelden die u geeft komen uit de muziek.

‘Dat is ook hoe dit boek tot stand is gekomen. Ik wilde in de collegezaal niet alleen over Nietzsche praten, maar ook laten horen hoe zijn theorie in zijn muziek terugkomt. Op den duur vond ik steeds meer voorbeelden, zoals Così fan tutte, een opera van Mozart uit 1790. Daarin komt een figuur voor die allerlei hemelse ideeën over de mens onderuit haalt, precies zoals dat in de Verlichting gebeurde. Dat is vergelijkbaar met een muzikant die nu liedjes zou schrijven over de ideeën van Dick Swaab. Uit zulke voorbeelden blijkt hoe filosofische ideeën op hele verrassende plekken te vinden zijn.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer