Home Melaatsencultuur

Melaatsencultuur

Door René ten Bos op 26 mei 2020

Cover van 06-2020
06-2020 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Sommige mensen deert het niets dat we via onze verslaving aan internet en social media onze privacy dreigen kwijt te raken. Ze zeggen dat ze niets te verbergen hebben en dat ze het daarom ook niet erg vinden hun gegevens te delen met bedrijven als Zoom of Google. Ze hebben evenmin bezwaar tegen een app die die de overheid vertelt waar ze zich bevinden. Uit naam van de gezondheid willen mensen best meewerken aan een digitale melaatsencultuur.

Anderen jaagt het idee de stuipen op het lijf en zij vrezen terecht te komen in het panopticum van Bentham. Ik deel die angsten en daarom zal ik even uitleggen waarom privacy een belangrijke waarde is. Het gaat in de discussie om drie dingen waarvan we zeggen dat we erom geven: transparantie, intimiteit en vrijheid.

Transparantie wordt door de meeste mensen belangrijk gevonden, maar dat moet je niet verwarren met heldere doorzichtigheid. Je kunt transparantie beter zien als distorsie. Denk aan transparante materialen waar je doorheen kunt kijken. We kijken door glas en plastic, maar deze media verdraaien wat we zien. We zien iets, maar we zien het niet zoals het is. Het probleem van de technocraten die over onze gezondheid willen waken is dat ze gaan denken dat wat ze zien echt is, wat niet zo is.

Vrijheid is het recht op geheimen

Intimiteit is niets anders dan een ander toegang bieden tot wat vreemd is in jezelf. Wie me niet gelooft, moet Augustinus er maar eens op naslaan. Als jij je openstelt voor God, dan gaat hij zitten in dat deel van jou dat je zelf niet zo goed kent. God kent jou beter dan jij jezelf. In tijden waarin we niet meer in God geloven wordt die intimiteit toegeschreven aan de geliefde. Goh, wat kent hij of zij me toch goed! Je wilt niet dat die intimiteit toegankelijk wordt voor te veel anderen. Dat is griezelig. Je vindt dat toegang voor uitverkorenen moet zijn gereserveerd. Dat Amazon.com beter weet welke boeken ik moet lezen dan ikzelf is een aanslag op de intieme verhouding die ik heb tot de schrijvers die ik lees.

Vrijheid is tot slot niets anders dan het recht op geheimen hebben. Het Engelse woord voor geheim is secret. Dat heeft een link met lekken en sijpelen (to secrete). Vrijheid is dat je zelf de baas bent over wat je afscheidt. Ook daar wil je doorgaans zelf over beslissen. Ik weet het: privacy is cultureel sensitief. Die heeft zeker ook nadelen. Feministen hebben met recht en reden de duistere kant van deze waarde benadrukt. Er zijn heel wat misdrijven tegen vrouwen verborgen gebleven met een beroep op privacy. Als ik evenwel een app op mijn mobiel moet zetten die me vertelt waar ik mag gaan en staan, dan zweer ik dat ik het ding wegsodemieter.

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer