Lotte Hondebrink: ‘We begrijpen veel minder dan we vaak aannemen’

‘Kant stelt dat de onkenbare dimensie van de wereld eigenlijk de meest wezenlijke is. Dat heb ik altijd een mooi idee gevonden. We kunnen niet alles kennen en het heeft geen zin om daarnaar te streven. Maar datgene wat je niet kunt kennen of begrijpen, kun je wel respecteren.

Ik denk dat we veel meer niet begrijpen dan we vaak aannemen. Ten eerste is ons geheugen hartstikke onbetrouwbaar. Daarnaast zitten we altijd vast aan een bepaald perspectief, en ik denk dat het zaak is om je daar zo min mogelijk in vast te zetten. Dat kan heel eng zijn, omdat je dan onder ogen moet zien hoe weinig je begrijpt. Toch denk ik dat dit broodnodig is in deze tijd. Op grote schaal laten we ons ontzettend veel wijs maken. Onze cultuur die bovenal naar zekerheid snakt – naar het móéten weten – leent zich daar uitstekend voor.’

‘Ik denk dat het een interessantere vraag is om te stellen: wat kán ik doen? Wat ligt mij? Waar ben ik überhaupt toe in staat? Het erkennen van je eigen grenzen is daarbij belangrijk. Hoe ik mij nuttig kan maken en wat voor mij werkt, is heel anders dan wat voor een ander werkt. Want ik ben iemand anders. Volgens Kant moest die vraag “wat moet ik doen?” universeel zijn; er moest voor iedereen altijd hetzelfde antwoord op komen. Maar het is de enige vraag waarbij dat juist niet kan.’

‘Hoop is iets ongrijpbaars. Je kunt passief gaan zitten hopen en wachten tot er iets gebeurt. Maar je kunt ook actief hopen, en je hoop een belichaming geven. Ik probeer via mijn schrijven actief te hopen, ik probeer de hoop uit te drukken voor hoe de wereld zou kunnen zijn.

Hoop kan ook misbruikt worden. De hoop op betaalbare woningen kan door politici zo gesponnen worden dat je asielzoekers de schuld gaat geven van het gebrek eraan. Als je op iets hoopt, is het heel makkelijk om je vast te grijpen aan valse zekerheden. Hoop kan verblinden.’

‘De mens is een zoekend dier; een verlangend wezen. Zelfs in een situatie waarin de mens niets ontbeert, verlangt de mens nog steeds. Het is denk ik geen toeval dat zoveel oude verhalen, neem de Odyssee, de vorm aannemen van een zoektocht.

Ik pas nu op een kat, en bij haar zie ik dat obsessieve gezoek veel minder. Dat vind ik heel inspirerend. Ik denk dat we veel kunnen leren van andere wezens, niet alleen van poezen, maar ook van bomen en mos. We hebben onszelf nodeloos alleen gemaakt in het menszijn.’