Home Onderwijs Klagen over onderwijs
Onderwijs

Klagen over onderwijs

Door Daan Roovers op 29 april 2014

Cover van 06-2012
06-2012 Filosofie magazine Lees het magazine

‘Het gebouw van de opvoeding is vermolmd’, stelde Nietzsche aan het eind van de negentiende eeuw somber. Het onderwijs was volgens hem veel te specialistisch en te gefragmenteerd. Te zeer gericht op feitjes en triviale kennis, terwijl echt belangrijke zaken niet aan de orde kwamen: ‘Het nadenken over moraal ontbreekt ten enenmale in de opvoeding.’

Mopperen over het onderwijs is een constante in de geschiedenis. Plato deed het al – en had daar aanzienlijk meer reden toe dan wij vandaag de dag. Voor het boek …En denken! Bildung voor leraren herlas ik het afgelopen jaar de geschiedenis van de filosofie op het thema onderwijs en opvoeding (zie p.44). Een aantal dingen viel direct op. Als meest opmerkelijke verschil met onze tijd trof mij het optimisme. Hoewel ze soms klagen over de kwaliteit van het onderwijs, en over de jeugd van tegenwoordig (ook dat deed men al ver voor Christus), tref je bij de meesten de gedachte aan dat wij door opvoeding en onderwijs pas echt mens worden. Seneca, Locke, Erasmus, Kant, allemaal meenden ze dat scholing het verschil maakt in onze ontwikkeling. Vandaar misschien ook de onvrede met het geboden onderwijs. En ook opvallend: de meeste denkers zijn als het om scholing gaat tamelijk anti-autoritair. De ontwikkeling van het kind staat centraal, niet de eindtermen van de school. Jean Jacques Rousseau gaat daarin het verst. De opvoeding  kent een natuurlijke ontwikkeling en daarom moeten kinderen zo lang mogelijk, zeker tot hun twaalfde jaar, zelfs uit de buurt van de school blijven!

Rousseau was naast filosoof en pedagoog ook componist. Ter ere van zijn driehonderdste geboortedag (28 juni 2012) wordt een van zijn opera’s, Le devin du village (De waarzegger van het dorp) in Nederland opgevoerd. Zijn bijdrage aan de muziekgeschiedenis is zeer bescheiden en vele malen minder baanbrekend dan zijn politiek filosofische werk, maar –  ik hoorde laatst in de Rode Hoed een voorproefje –  het is een alleszins verdienstelijke barokopera. Abonnees van Filosofie Magazine kunnen er met korting naar toe (zie agenda, p.79).

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Voordoen
Voordoen
Onderwijs

Voordoen

Op de middelbare school had ik een geschiedenisleraar die graag dreigde: ‘I’m going to kick you under the bottom!’ Veel meer herinner ik me niet van zijn lessen en hij voegde nooit de daad bij het woord. Dat was anders voor de zenleerling Shui-lao, die een flinke schop onder de… Read More

Lees meer
Wanneer polarisatie de klas bereikt
Wanneer polarisatie de klas bereikt
Onderwijs
Voor leden

Wanneer polarisatie de klas bereikt

Het klaslokaal zou een veilige plek moeten zijn om te oefenen met vrije meningsvorming. Maar spanningen uit de samenleving dringen er steeds dieper in door. Staat de vrijheid van meningsuiting er onder druk? Op 16 oktober vorig jaar werd Samuel Paty, docent maatschappijleer en geschiedenis, ’s middags op straat in… Read More

Lees meer
‘Filosofieles moet niet alleen iets voor de Randstad zijn, of de elite’
‘Filosofieles moet niet alleen iets voor de Randstad zijn, of de elite’
Onderwijs

‘Filosofieles moet niet alleen iets voor de Randstad zijn, of de elite’

‘Filosofieonderwijs is van levensbelang, ook op het Groningse platteland’, zegt filosoof Eva-Anne Le Coultre. Met geld van het project Toukomst (Gronings voor toekomst) wil zij ervoor zorgen dat alle Groningse leerlingen filosofieles krijgen – en niet alleen havisten en vwo’ers, maar ook vmbo’ers.  Filosofieles is hip, ziet filosoof Eva-Anne Le… Read More

Lees meer
‘Het is tijd voor een nieuwe universiteit’
‘Het is tijd voor een nieuwe universiteit’
Leiderschap

‘Het is tijd voor een nieuwe universiteit’

De Nederlandse wetenschap verkeert in crisis, stelt filosoof Ingrid Robeyns. Ze schreef met anderen een pamflet. Waar is de ‘vrijplaats van belangeloze nieuwsgierigheid’ gebleven? Ingrid Robeyns, hoogleraar ethiek aan de Universiteit Utrecht, heeft er de afgelopen jaren een beroep bij gekregen: activist en lobbyist. De Nederlandse wetenschap verkeert in crisis,… Read More

Lees meer