Home Niet-westerse filosofie Hoe ‘de Weg’ in Japan kon landen
Niet-westerse filosofie

Hoe ‘de Weg’ in Japan kon landen

Door Michel Dijkstra en Simone Bassie op 24 oktober 2017

Hoe ‘de Weg’ in Japan kon landen
Cover van 11-2017
11-2017 Filosofie magazine Lees het magazine

De grote Chinese denker Confucius liet geen eenduidige erfenis na. De Japanse overheidsadviseur Ogyu Sorai verdiepte zich in de verschillende stromingen en bracht er een naar Japan.

 ‘Japan heeft geen wijzen voortgebracht. India heeft geen wijzen voortgebracht. De enige echte leer is immers de leer van de Oden en Documenten, en het onderwijs in de Riten en Muziek. Om daarin onderwezen te worden, moet men naar China. Waar zouden wij Japanners dus anders heen gaan?’ Aan het woord is Ogyu Sorai (1666-1728), de beroemdste Japanse confucianist. Deze filosofie is net als het boeddhisme in China ontstaan.

Met de term ‘wijzen’ doelt Sorai op een reeks al dan niet mythische Chinese cultuurdragers van wie Confucius (in het Chinees: Kongfuzi, 552-479 v.Chr.) de laatste was. Sorais respect voor Confucius, ‘Leermeester van Tienduizend Generaties’, was zo groot dat in zijn ogen geen enkele Japanse filosoof de titel ‘wijze’ verdiende. In plaats van zo’n onbereikbare wijsgerige status na te streven konden filosofen zich volgens hem beter toeleggen op het leren van klassiek Chinees. Door Confucius in de brontaal te bestuderen, begrijp je zijn boodschap optimaal, om deze vervolgens in het hier en nu vruchtbaar toe te passen.

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: Maartje de Sonnaville

De kern van Confucius’ filosofie was volgens Sorai het wijzen van de Weg: de juiste manier waarop zowel het bestuur van de staat als het leven van de individuele mens in goede banen wordt geleid. De Chinese filosoof reageerde in zijn tijd op de politieke, sociale en morele onrust die voortkwam uit de neergang van de door hem vurig bewonderde Zhou-dynastie. Sorai werd met andere problemen geconfronteerd. Hij leefde in de zogenoemde Tokugawa-periode uit de Japanse geschiedenis, die duurde van 1582 tot 1860, in Japan een periode van unificatie. De krijgsheer Tokugawa Ieyasu slaagde er namelijk in om heel Japan te veroveren en maakte daarmee een einde aan meer dan een eeuw burgeroorlogen en verbrokkeling. Dankzij dit wapenfeit werd hij de eerste militaire heerser (shogun) van het land: de keizerlijke macht werd gedegradeerd tot een ceremoniële functie.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.