Home Politiek Het populisme is here to stay
Politiek

Het populisme is here to stay

Door Marijn Kruk op 29 januari 2019

Het populisme is here to stay
Cover van 02-2019
02-2019 Filosofie magazine Lees het magazine

Waar komt de protestbeweging van de gele hesjes vandaan en wat willen de demonstranten zeggen? De taal mag populistisch zijn, het onbehagen is reëel, internationaal en nog lang niet voorbij.

Rond het begin van de crisis van de ‘gele hesjes’ was de filosoof Alain Finkielkraut te gast bij talkshow C à vous. Eerder was er sprake geweest van gewelddadige confrontaties tussen demonstranten en de politie op de Champs Elysées. Maar het was nog vóór de geweldsgolf die Parijs een week later zou overspoelen en die de regering deed overwegen de noodtoestand af te kondigen.

Finkielkraut wierp zich op als sympathisant van de beweging. De gele hesjes waren ‘de verliezers van de globalisering’, zei hij. Niet alleen leden ze onder de economische onzekerheid die het gevolg van vrijhandel was, ook gingen ze gebukt onder de culturele onzekerheid ten gevolge van migratie. De gele hesjes, aldus de conservatieve filosoof, vormden de ‘achtergrond van alle vooruitgangsdenken’.

Daarop confronteerde de presentator hem met een wensenlijst, zoals die de ronde doen onder de talloze Facebook-groepen die zich rekenen tot de beweging. Een raadgevend referendum, verhoging van het minimumloon, bescherming van de Franse industrie. Het document werd begeleid door de volgende tekst: ‘Afgevaardigden van Frankrijk, wij delen u hierbij de richtlijnen van het volk mede, aan u om ze tot wet te maken.’ Of Finkielkraut dat onderschreef. Dat deed hij niet. ‘Het volk spreekt niet met één stem’, zei hij, ‘nooit, want de democratie, c’est cela, het is een pluraliteit. Wat we zien is een déél van het volk.’

‘Maar we horen elke dag mensen uit naam van “het volk” spreken’, riposteerde de presentator.

‘Dan hebben ze ongelijk’, antwoordde Finkielkraut. En: ‘Sommige politici doen het ook, maar als we doorgaan op die lijn eindigen we met één volk en één leider – fascisme – en dat zou het einde van de parlementaire democratie betekenen.’

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: Gijs Kast

Later, tijdens Répliques, zijn eigen interviewshow op France Culture, zou Finkielkraut het nog eens nadrukkelijk herhalen. Het volk? Dat was een pluralité. Het leek een terzijde, maar de goede verstaander wist: in deze tijd van populisme was het een statement. Hier werd partij gekozen.
 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Als God bestond zou men hem moeten afschaffen
Als God bestond zou men hem moeten afschaffen
Politiek
Voor leden

Als God bestond zou men hem moeten afschaffen

De Russische denker Michail Bakoenin keerde zich rond zijn vijftigste af van het idealistische gedachtegoed van Marx en Hegel en werd zo vader van het anarchisme. ‘De idealisten mogen zich hun God dan mooi voorstellen als door de tederste liefde voor de menselijke vrijheid bewogen, maar een meester blijft niettemin altijd een meester.’ Een nieuwe Nederlandse vertaling van een klassiek geworden pleidooi tegen God en voor de revolutie.

Lees meer
Eva Rovers: ‘De politiek is te veel met de politiek bezig, en te weinig met de samenleving.’
Eva Rovers: ‘De politiek is te veel met de politiek bezig, en te weinig met de samenleving.’
Politiek

Eva Rovers: ‘De politiek is te veel met de politiek bezig, en te weinig met de samenleving.’

Het is niet best gesteld met het vertrouwen in de politiek in Nederland. En met het vertrouwen van de politiek in de burger gaat het niet veel beter, stelt schrijver en spreker Eva Rovers in haar nieuwe boek. ‘Laat inwoners via burgerberaden meebeslissen over het bestuur van het land.’

Lees meer
Weekendlijstje: Burger en overheid
Weekendlijstje: Burger en overheid
Politiek

Weekendlijstje: Burger en overheid

Volgende week zijn er in Nederland gemeenteraadsverkiezingen. Hoe verhouden wij ons tot de mensen die beleid maken voor onze leefruimten? De kloof tussen volk en overheid tekent onze huidige laag-vertrouwensamenleving. Een weekendlijstje over de verhouding tussen burger en overheid.

Lees meer
Politiek

Weekendlijstje: Veiligheid

Dit weekend is het precies twintig jaar na 9/11. De War on Terror die daarna losbarstte, heeft wereldwijd ingrijpende gevolgen gehad voor de betekenis van veiligheid. Gaat veiligheid onvermijdelijk ten koste van vrijheid? In dit weekendlijstje vijf filosofen over veiligheid. Veiligheid versus chaos Volgens filosoof Hans Achterhuis heeft de filosofie… Read More

Lees meer