Home ‘Het neoliberalisme is niet liberaal’

‘Het neoliberalisme is niet liberaal’

17 maart 2009

‘Het neoliberalisme is niet liberaal’

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.


Frank Ankersmit, filosoof, historicus en jarenlang VVD-ideoloog, is uit de ‘neoliberale’ VVD gestapt. Wat is het neoliberalisme eigenlijk? En wat is er mis mee?

U noemt de VVD een groep ‘neoliberale sufferds’. Wat is het neoliberalisme precies?
‘Het neoliberalisme is de gedachte dat de markt altijd gelijk heeft. Vanuit dit principe tracht die de staat te ontmantelen en publieke taken door de markt te laten uitvoeren. Privatisering en deregulering vormen de kern. Politiek wordt gereduceerd tot het slaafje van de economie.’

Op welk mensbeeld stoelt deze ideologie?
‘Het neoliberalisme ziet de mens als een Homo economicus. Neoliberalen zien alle menselijke interacties als transacties, als economische handelingen. Ook het goede wordt zuiver economisch begrepen: greed is good. Preciezer: neoliberalen geloven dat handelingen die voortkomen uit hebzucht leiden tot een moreel juiste uitkomst. Dit idee komt van Adam Smith. In de Wealth of Nations (1776) vergelijkt hij deze onvoorziene sturing met een ‘invisible hand’. Volgens Smith bakt de bakker geen broden uit menslievendheid, maar om geld te verdienen. Het vertrouwen in de markt dat uit dit mensbeeld spreekt, is door de kredietcrisis failliet gebleken. Als de juiste lessen uit de crisis getrokken worden, zal 2008 een keerpunt zijn, zoals 1989.’

Hoe verschilt het negentiende-eeuwse liberalisme dat u voorstaat van het neoliberalisme?
‘Het negentiende-eeuwse liberalisme ontstond na de Franse Revolutie, als reactie op het ancien régime. In dat aristocratische systeem lagen publieke bevoegdheden in private handen. Liberalen wilden publiek en privaat uit elkaar trekken: geen bevoegdheden zonder verantwoordelijkheden. De neoliberale privatiseringsagenda beoogt precies het omgekeerde. Het neoliberalisme is daarom niet liberaal. Het is antipolitiek. Publieke taken moeten niet overgelaten worden aan de onverantwoordelijke hebzucht van de markt.’

Johan Olsthoorn

Relevante berichten

Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer
Verbeelding
Verbeelding

Weekendlijstje verbeelding

Kinderen fantaseren de wonderlijkste verhalen bij elkaar. Als volwassenen raken we die kinderlijke fantasie vaak een beetje uit kwijt. Zonde, want we kunnen veel leren van onze eigen verbeelding. Dit weekend een lijstje over fantasie en verbeelding.

Lees meer