Home Het Moment… waarop Wittgenstein lezen voelt als thuiskomen

Het Moment… waarop Wittgenstein lezen voelt als thuiskomen

Door Carolien van Welij op 29 december 2018

Het Moment… waarop Wittgenstein lezen voelt als thuiskomen
Cover van 01-2019
01-2019 Filosofie magazine Lees het magazine

Michael Tedja (47) is dichter, schrijver en beeldend kunstenaar. Briljante man (2018) is zijn laatste roman.


Fotografie: Martin Dijkstra

‘Voor een tentoonstelling maak ik altijd een plattegrond, reken ik alles in detail uit. Een paar jaar geleden had ik een installatie net af, toen de conservator een gordijn opende. “Kijk, dan zie je leuk de bus langsrijden, en de mensen van de bushalte kunnen naar binnen kijken.” Ik werd helemaal gek, het voelde alsof ik alles voor niets had gedaan. Dit kan niet: die bus, die vogels, die mensen. Dat is het leven, en ik wilde geen leven in dat werk hebben. Het stond op zichzelf. Er kwam een vergadering over dat gordijn. Het ging dicht.

Toen ik mijn debuutroman aan het schrijven was, las ik voor het eerst de Tractatus van Wittgenstein. Het sprak me aan vanwege de cijfers, de genummerde stellingen. Ik ben altijd bezig met getallen: in mijn beeldende kunst, mijn romans. Cijfers zijn niet alleen om mee te rekenen. Ze geven een ordening, ze kunnen een vorm uitdrukken. Dat zie je mooi in de Tractatus. Ik zal niet beweren dat ik Wittgensteins hele boek begrijp, maar ik pak het er steeds weer bij. Neem alleen al de eerste zinnen: “1. De wereld is alles wat het geval is. 1.1 De wereld is het geheel van de feiten, niet van de dingen.” Dat heeft iets van een gedicht, zo mooi.

Het lezen zelf van de Tractatus is al een daad. Er is niets buiten dat boek. Ik herkende iets van de radicaliteit van Wittgenstein. Waarom schrijf ik zulke abstracte boeken? Waarom maak ik schilderijen van vijftien meter breed die niemand in zijn huis kan ophangen? Ik doe geen concessies. Als ik Wittgensteins boek erbij pak, voelt het als thuiskomen, alsof je gedachten kloppen. Hé, hij doet dat zo – dacht ik de eerste keer. Ik had een soort kameraad gevonden.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer