Home Het Experiment: Kwantummechanica als game

Het Experiment: Kwantummechanica als game

Door Carolien van Welij op 29 januari 2019

Het Experiment: Kwantummechanica als game
Cover van 02-2019
02-2019 Filosofie magazine Lees het magazine

Voor een proef moesten de meetinstellingen random zijn. Hoe is dat mogelijk? Met de menselijke vrije wil.

‘Op het kleinste niveau lijkt de wereld zich “indeterministisch” te gedragen: volgens de wetten van de kwantummechanica berust het gedrag van minuscule deeltjes op willekeur. Of bestaat er een diepere theorie met verborgen variabelen die het gedrag van deeltjes toch kan voorspellen? Die discussie bestaat al vanaf het begin van de kwantummechanica’, zegt filosoof Victor Gijsbers. ‘Natuurkundige John Bell bedacht een procedure om te testen of er verborgen variabelen aan het werk zijn: de Bell-testen. Voor al deze experimenten is willekeurigheid in de meetinstellingen vereist. Maar waar haal je die vandaan als de willekeurige grondslag van de wereld ter discussie staat? Bell stelde dat de menselijke vrije wil het meest willekeurige is wat we kennen. Voor het eerst hebben wetenschappers nu een Bell-test uitgevoerd op basis van menselijke keuzes. Honderdduizend gamers speelden tegelijk online een spelletje. De willekeurige nullen en enen die zij genereerden, bepaalden de meetinstellingen. Ook deze Bell-test toonde aan dat de deeltjes niet gedetermineerd zijn – precies zoals de kwantummechanica voorspelt.

Dit experiment laat zien hoe relevant de filosofische discussies over de vrije wil zijn voor de natuurkunde. Deze wetenschappers nemen voor dit experiment aan dat er een vrije wil is. Maar is dat wel zo? En betekent een vrije wil dat een mens onvoorspelbaar is? Als je dit onderzoek serieus neemt, moeten filosofen eerst die twee vragen beantwoorden. En ja, wellicht zijn ze daar nog wel even mee bezig.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer
Verbeelding
Verbeelding

Weekendlijstje verbeelding

Kinderen fantaseren de wonderlijkste verhalen bij elkaar. Als volwassenen raken we die kinderlijke fantasie vaak een beetje uit kwijt. Zonde, want we kunnen veel leren van onze eigen verbeelding. Dit weekend een lijstje over fantasie en verbeelding.

Lees meer