Home Aandacht Fladderend, terloops of bewust
Aandacht

Fladderend, terloops of bewust

Door Emma Krone en Ilana Buijssen op 21 april 2020

Fladderend, terloops of bewust
Cover van 05-2020
05-2020 Filosofie magazine Lees het magazine

Focus! Maar hoe? De ene aandacht is de andere niet. Zes geconcentreerde perspectieven uit de filosofie.

Aandachtig dromen

Locke’s gedachtestroom

Zoals er verschillende manieren van zwemmen zijn, zo zijn er ook manieren van denken. Ook al noemen we borstcrawl en vlinderslag allebei zwemmen, het effect is telkens anders. De Engelse filosoof John Locke (1632-1704) wijst ook op die verschillen in het denken. Het ene denken is het andere niet. We kunnen analyseren, beschouwen, en zelfs dromen is volgens Locke een denktechniek. Zo ook aandacht. ‘Wanneer we onze gedachtestroom opmerken, en als het ware registreren in het geheugen,’ schrijft Locke in zijn Essay Concerning Human Understanding, ‘hebben we te maken met aandacht.’ En zoals zwemmen niet zonder water kan, zo wordt onze aandacht gedreven door voorbijkomende gedachten.

Authentieke aandacht

Rousseau over een vrije opvoeding

Een gebrek aan concentratie wordt niet zelden geweten aan een gebrek aan discipline. Opvoeding en onderwijs worden daarom vaak gezien als een disciplinerende oefening. Met geconcentreerd sommen maken en rijtjes leren kweken we de juiste aandacht. Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) verzet zich tegen deze opvatting. Aandacht kun je niet opleggen, maar moet uit het kind zelf komen. In zijn boek Emile, of over de opvoeding (1762) beschrijft Rousseau hoe de jongen Emile midden in de natuur opgroeit – afgesloten van maatschappelijke invloeden. Op eigen houtje kan Emile de wereld ontdekken en daarmee ook zichzelf. Rousseau maakt aan de hand van het verhaal duidelijk dat het kind op deze manier zijn ‘kindertijd’ wordt gegund. En dat het door ‘zijn spel, zijn plezier’ vanzelf leert zijn aandacht op de juiste manier te verdelen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten