Home Fatsoen, de moderne zonde

Fatsoen, de moderne zonde

Door Bart Brandsma op 06 februari 2013

09-2002 Filosofie magazine Lees het magazine

We hebben hooggespannen verwachtingen van het leven, we hechten aan individuele onaantastbaarheid, van kunnen doen en zeggen wat we willen. Het zijn deze individuele illusies, die we nu in hun sociale consequenties tegenkomen, stellen Andreas Kinneging en Gabriel van den Brink. ‘Fatsoen betekent je anders voordoen dan je bent. En dat is not done.’

‘Neem het niet te breed. Kijk je in samenhang met de etymologie, dan reguleert fatsoen de omgangsvormen. Het Franse façon is synoniem. Façon, fatsoen dus, heeft te maken met stijl. Wat heeft stijl, en wat is stijlloos? Ik pleit ervoor een begrip van fatsoen te hanteren dat hieruit volgt, fatsoen als het voorportaal van dat andere en veel grotere ethische systeem, de moraal.’ Andreas Kinneging, filosoof en gekend moralist, ziet de valkuil van een te brede opvatting van fatsoen. ‘Als containerbegrip gebruikt, staat fatsoenlijk handelen voor moreel juist handelen. Dan vervalt het onderscheid tussen de kleine en de grote moraal. Fatsoen is nu juist het voorportaal; datgene wat je kinderen als eerste leert, voordat je hen brengt naar de grote moraal. Ook Cicero benoemde dit, als het decorum, waar het Engelse decency rechtstreeks van afstamt. Decorum is voorwaarde om het sociaal verkeer goed te laten verlopen.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.